Küresel petrol piyasalarında, Orta Doğu’da yükselen tansiyona rağmen diplomasi trafiğinin hız kazanmasıyla birlikte fiyatlarda geri çekilme yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik planlanan askeri harekatı ertelemesi, piyasalarda bir süredir hakim olan arz kesintisi endişelerini kısa vadede hafifletti. Bunun yanında, Rus petrolüne yönelik yaptırım muafiyetinin uzatılması da fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı destekleyen önemli gelişmeler arasında yer aldı.
Jeopolitik risklerin zirve yaptığı süreçte dün 112,72 dolara kadar yükselen Brent petrol, günü 112,10 dolardan tamamlarken, Asya piyasalarında sert bir geri çekilmeyle 109 dolar seviyelerine kadar indi. Güncel işlemlerde Brent petrolün varili yaklaşık 110,33 dolardan işlem görüyor. ABD ham petrolü tarafında da benzer bir tablo dikkat çekiyor. WTI petrolünde haziran vadeli kontratlar yüzde 1’in üzerinde gerilerken, temmuz vadeli kontratlar da değer kaybetti. Teknik görünümde analistler, Brent petrolde 111,49 dolar seviyesini direnç, 109,26 doları ise kritik destek bölgesi olarak takip ediyor.
Petrol fiyatlarındaki geri çekilmenin merkezinde Trump’ın açıklamaları yer aldı. ABD Başkanı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri liderlerinin İran’a yönelik planlanan saldırının ertelenmesi için kendisine çağrıda bulunduğunu belirtti. Körfez ülkelerinin, devam eden diplomatik temasların sonuç verebilmesi adına askeri seçeneğin bir süre askıya alınmasını istediğini ifade eden Trump, Beyaz Saray’daki açıklamasında, “Bunu bir süreliğine erteledim, umarım sonsuza kadar olur” sözleriyle dikkat çekti.
Trump ayrıca, İran’ın nükleer silah geliştirmesini önleyecek kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılması konusunda “çok iyi bir şans” bulunduğunu savundu. Ancak Washington yönetiminin, müzakereler başarısız olursa askeri seçeneği masadan kaldırmadığı da açık şekilde vurgulandı. Bu nedenle piyasalarda fiyat baskısı azalsa da risk iştahının tam anlamıyla normale dönmediği görülüyor.
İran cephesinden gelen açıklamalar ise diplomatik sürecin sürdüğünü teyit etti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran’ın pozisyonunun Pakistan üzerinden ABD’ye iletildiğini doğrularken, görüşmelerin detaylarına ilişkin bilgi paylaşmadı. Pakistanlı kaynaklar ise iki taraf arasında yeni bir teklif trafiği yaşandığını ancak ilerlemenin yavaş seyrettiğini belirtti.
Öte yandan İran’ın yarı resmi haber ajansı Tasnim, Washington’un İran petrol ihracatına yönelik yaptırımları geçici olarak gevşetmeyi değerlendirdiğini öne sürdü. Ancak bir ABD’li yetkilinin bu iddiayı yalanlaması, piyasalarda belirsizliği artırdı. Bu durum, yatırımcıların diplomatik açıklamaları temkinli şekilde fiyatlamasına neden oluyor.
Buna karşın, piyasaların üzerinde duran en büyük risk unsuru hâlâ Hürmüz Boğazı’ndaki arz güvenliği olmaya devam ediyor. Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik su yolu üzerindeki gerilim, enerji piyasaları açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. ABD donanmasının bölgedeki ablukası nedeniyle İran’ın Hark Adası petrol terminalinin yaklaşık 10 gündür işlevsiz durumda olduğu ve bunun piyasadan milyonlarca varillik arzın çekilmesine yol açtığı belirtiliyor. Bu gelişme, fiyatlardaki geri çekilmeye rağmen risk priminin tamamen ortadan kalkmasını engelliyor.
ABD içinde de enerji piyasalarına yönelik dikkat çeken adımlar atılıyor. Stratejik Petrol Rezervi’nden geçen hafta 9,9 milyon varillik rekor seviyede petrol çekilmesi, stokların yaklaşık 374 milyon varile gerileyerek Temmuz 2024’ten bu yana en düşük seviyesine inmesine neden oldu. Ayrıca analistler, ABD ham petrol stoklarında geçen hafta ortalama 3,4 milyon varillik düşüş beklendiğini belirtiyor. Açıklanacak resmi stok verileri, fiyatların kısa vadeli yönü açısından kritik önem taşıyacak.
Petrol fiyatlarındaki düşüşü destekleyen bir başka unsur da ABD’nin Rus petrolüne yönelik yaptırım muafiyetini 30 gün uzatma kararı oldu. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, enerji sıkıntısı yaşayan ülkelerin daha önce tankerlerine yüklenmiş Rus petrolünü satın almaya devam edebilmesi için esneklik sağlandığını açıkladı. Bu kararın, özellikle arz tarafındaki sıkışıklığın azaltılması ve enerjiye erişimde kırılgan ülkelerin korunması açısından önemli olduğu değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre Trump’ın saldırıyı erteleme kararı piyasalar açısından kısa vadeli rahatlama sağlasa da, petrol piyasasında asıl belirleyici unsur İran ile yürütülen görüşmelerin sonucu ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker hareketleri olacak. Analistler, arz kesintisinin büyüklüğünün göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgularken, petrol akışında yaşanacak her yeni aksamanın fiyatlarda yeniden sert yükselişleri tetikleyebileceği konusunda uyarıyor. Özellikle 110 dolar üzerindeki Brent petrol fiyatları, küresel enflasyon ve merkez bankalarının faiz politikaları üzerinde de yeni baskılar yaratabilecek kritik bir eşik olarak görülüyor.
