İran’ın, yaklaşık 10 haftadır devam eden çatışmaları sona erdirmeye yönelik ABD’nin sunduğu yeni barış teklifini değerlendirmeye alması küresel enerji piyasalarında sert satış dalgasını beraberinde getirdi. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden enerji sevkiyatının yeniden başlayabileceği beklentisi, petrol ve doğal gaz fiyatlarında tarihi sayılabilecek ölçüde geri çekilmeye yol açtı.
Küresel petrol piyasalarının temel göstergesi olan Brent petrolün varil fiyatı günü yüzde 8’e yakın düşüşle 101,27 dolar seviyesinde tamamlarken, ABD ham petrolünde de kayıplar yüzde 7’yi aştı. Avrupa enerji piyasalarında ise daha sert hareketler görüldü. Özellikle arz endişelerinin azalmasıyla birlikte Avrupa doğal gaz fiyatlarında gün içerisinde yüzde 14’e varan düşüşler kaydedildi.
Piyasalardaki sert geri çekilmenin merkezinde ise Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmeler yer aldı. Konuya yakın kaynakların aktardığı bilgilere göre Washington yönetimi tarafından hazırlanan tek sayfalık mutabakat taslağında, İran’ın anlaşmayı kabul etmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın aşamalı olarak yeniden enerji taşımacılığına açılması ve İran limanlarına yönelik ABD ablukasının kaldırılması öngörülüyor. Bu ihtimal, son haftalarda savaş ve sevkiyat riski nedeniyle yükselen enerji fiyatlarının hızla geri çekilmesine neden oldu.
Analistler, piyasanın şu anda olası bir barış anlaşmasını fiyatlamaya çalıştığını ancak süreçteki belirsizliklerin yüksek olduğunu belirtiyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol ticareti açısından kritik önemde olması, fiyat hareketlerinin sertleşmesine yol açıyor. Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazda yaşanan her gelişme, enerji piyasaları üzerinde doğrudan etkili oluyor.
ABD Başkanı Donald Trump da süreçle ilgili yaptığı açıklamada “temkinli şekilde iyimser” olduğunu belirterek, ABD ile İran arasındaki savaşın bir hafta gibi kısa sürede sona erebileceğini söyledi. Trump’ın açıklamaları ilk etapta piyasalarda olumlu algılansa da, ilerleyen saatlerde yaptığı daha sert açıklamalar fiyatlarda dalgalanmayı artırdı. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran’ın ABD teklifini kabul etmemesi halinde “bombalamaların başlayacağını” ifade etti. Bu açıklamanın ardından petrol ve doğal gaz fiyatları gün içindeki kayıplarının bir bölümünü geri aldı.
Diplomatik kaynaklardan gelen bilgilere göre İran yönetiminin ABD teklifine ilişkin resmi yanıtını önümüzdeki iki gün içerisinde arabulucu rolü üstlenen Pakistan üzerinden iletmesi bekleniyor. Tahran yönetimi ayrıca yeni protokol kapsamında Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişin sağlanacağını duyurdu.
Uzmanlara göre olası bir anlaşma yalnızca enerji fiyatlarını değil, küresel enflasyon görünümünü de doğrudan etkileyebilir. Son aylarda yükselen petrol fiyatları nedeniyle artan enflasyon baskısının hafiflemesi, başta Avrupa ve ABD olmak üzere büyük merkez bankalarının faiz politikaları üzerinde de etkili olabilir. Özellikle enerji ithalatçısı ülkeler açısından petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki düşüş, cari açık ve enflasyon üzerinde rahatlatıcı bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Bununla birlikte piyasalarda temkinli hava korunuyor. Taraflar arasında henüz nihai bir anlaşma sağlanmamış olması ve İran’ın nükleer programına ilişkin detaylı müzakerelerin ilerleyen döneme bırakılması, sürecin kırılganlığını artırıyor. Enerji piyasaları önümüzdeki günlerde İran’dan gelecek resmi açıklamaları ve Washington yönetiminin atacağı adımları yakından takip etmeyi sürdürecek.
