Resmi Gazete’de yayımlanan kararla birlikte, akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların vatandaşa etkisini azaltmak amacıyla uygulanan Eşel Mobil Sistemi’nin önümüzdeki üç ay içinde kademeli olarak sona erdirileceği kesinleşti. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hayata geçirilen sistem, özellikle küresel enerji piyasalarında yaşanan sert fiyat artışlarının pompa fiyatlarına doğrudan yansımasını önlemek ve enflasyon üzerindeki baskıyı hafifletmek amacıyla geçici bir tedbir olarak uygulanıyordu.
Özellikle ABD-İran geriliminin ardından yükselen petrol fiyatlarının iç piyasaya etkisini sınırlayan Eşel Mobil Sistemi, akaryakıtta vergi mekanizmasının esnek şekilde kullanılmasıyla tüketiciyi koruyan önemli araçlardan biri olmuştu. Yeni kararla birlikte ekonomi yönetimi, uygulamayı üç aylık bir geçiş takvimi çerçevesinde kademeli olarak kaldırarak akaryakıt fiyatlamasında normalleşme sürecine geçmeyi hedefliyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sistemin vatandaş bütçesine sağladığı katkıyı rakamlarla ortaya koydu. Bakan Şimşek’in paylaştığı verilere göre, Eşel Mobil Sistemi uygulanmasaydı Ankara’da motorinin litre fiyatı 83,10 TL yerine 67,10 TL, benzinin litre fiyatı ise 71,11 TL yerine 62,30 TL seviyesinde olmayacaktı. Daha güncel değerlendirmesinde ise sistemin etkisinin daha da belirgin hale geldiğini belirten Şimşek, Eşel Mobil olmasaydı motorinin litre fiyatının 103 TL’ye, benzinin ise 78 TL’ye ulaşacağını, buna karşın sistem sayesinde motorinin yaklaşık 86 TL, benzinin ise 64 TL seviyesinde tutulduğunu ifade etti.
Ekonomi yönetimi, sistemin sona erdirilmesiyle birlikte akaryakıt üzerindeki vergi düzenlemelerinde daha normal bir yapıya geçmeyi amaçlıyor. Böylece pompa fiyatları, küresel petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişimlere geçmiş döneme kıyasla daha hızlı ve daha doğrudan tepki verecek. Bu durum, uluslararası piyasalarda yaşanabilecek sert yükselişlerin tüketici fiyatlarına daha kısa sürede yansımasına neden olabileceği gibi, petrol fiyatlarının gerilediği dönemlerde indirimlerin de daha hızlı hissedilmesini sağlayabilecek.
Uzmanlar, Eşel Mobil Sistemi’nin kaldırılmasının enflasyon görünümü açısından dikkatle takip edilmesi gereken bir gelişme olduğuna işaret ediyor. Akaryakıt fiyatlarındaki değişimler yalnızca bireysel araç kullanıcılarını değil, lojistik, taşımacılık, sanayi ve tarım başta olmak üzere birçok sektörü doğrudan etkiliyor. Bu nedenle yakıt fiyatlarında yaşanabilecek artışların zamanla ulaştırma maliyetleri üzerinden gıda ve diğer tüketim ürünlerine de yansıma ihtimali bulunuyor.
Öte yandan uzmanlar, sistemin sona ermesinin tek başına sürekli fiyat artışı anlamına gelmediğini de vurguluyor. Brent petrol fiyatları, döviz kuru, rafineri fiyatları ve vergi politikaları akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde temel unsurlar olmaya devam edecek. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde küresel enerji piyasalarında yaşanacak gelişmeler, Türkiye’deki pompa fiyatlarının seyrinde belirleyici rol oynayacak.
