Küresel enerji piyasaları, ABD’nin İran’a yönelik yeni askeri operasyonları ve Hürmüz Boğazı çevresinde artan jeopolitik risklerin etkisiyle yeniden dalgalı bir sürece girdi. Son günlerde diplomatik temasların güç kazanmasıyla geri çekilen petrol fiyatları, taraflar arasındaki tansiyonun yeniden yükselmesiyle birlikte sert şekilde toparlandı. Brent petrolün yeniden 98 doların üzerine çıkması, küresel piyasalarda arz güvenliği endişelerinin yeniden fiyatlanmaya başladığını gösterdi.
Petrol piyasalarında yaşanan bu hareketliliğin merkezinde, küresel enerji ticaretinin en stratejik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı bulunuyor. Dünya petrol arzının önemli bir bölümünün geçtiği bu kritik güzergâhta yaşanabilecek herhangi bir aksama, küresel enerji fiyatları üzerinde doğrudan baskı yaratıyor. Son dönemde ABD ile İran arasında boğazın yeniden güvenli şekilde açılmasına yönelik geçici diplomatik çözüm beklentileri piyasalarda iyimserlik yaratmıştı. Ancak son askeri gelişmeler, bu umutların kısa vadede zayıflamasına neden oldu.
Küresel gösterge niteliğindeki Brent petrol, haftanın ilk işlem gününde yaşadığı yüzde 7’yi aşan sert düşüşün ardından yeniden yönünü yukarı çevirdi ve varil başına 98 doların üzerine yükseldi. ABD ham petrolü olarak bilinen WTI petrolü ise 92 dolar seviyelerinde işlem gördü. Fiyatlardaki toparlanma, yatırımcıların bölgedeki risklerin azalacağı beklentisinden uzaklaşmaya başladığını ortaya koyuyor.
Gerilimin yükselmesine neden olan gelişmelerden biri de ABD’nin bölgedeki askeri operasyonları oldu. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, İran medyasında Hürmüz Boğazı çevresinde patlamalar yaşandığı yönündeki haberlerin ardından, ABD güçlerinin bölgede füze fırlatma noktalarını ve mayın döşemeye çalışan tekneleri hedef aldığı bildirildi. Bu açıklama, enerji arz yollarına yönelik tehdit algısını artırırken petrol piyasalarında risk priminin yeniden yükselmesine yol açtı.
Jeopolitik tansiyon yükselmesine rağmen diplomatik temasların tamamen sona ermediği görülüyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hindistan’da yaptığı açıklamada tarafların ilk taslak metin üzerindeki müzakereleri sürdürdüğünü ve görüşmelerin “birkaç gün daha” devam edeceğini ifade etti. Bu açıklama, piyasaların tamamen kötümser bir senaryoyu fiyatlamasını sınırlayan unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump daha önce yaptığı değerlendirmede görüşmelerin “iyi ilerlediğini” belirtmişti. Ancak Trump, diplomatik sürecin başarısız olması durumunda yeni askeri saldırıların gündeme gelebileceği yönünde sert bir uyarıda da bulunmuştu. Bu açıklamalar sonrasında petrol fiyatları haftanın ilk işlem gününde sert şekilde gerilemiş olsa da, yeni askeri operasyonların ardından piyasalarda yön yeniden yukarı döndü.
Uzmanlara göre petrol fiyatlarının seyri önümüzdeki günlerde büyük ölçüde Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik durumu, ABD-İran görüşmelerinden çıkacak sonuç ve olası yeni askeri adımlara bağlı olacak. Özellikle boğazın geçici olarak kapanması ya da tanker trafiğinde ciddi bir aksama yaşanması halinde, petrol fiyatlarında 100 dolar seviyesinin üzerinde kalıcı hareketler görülebileceği değerlendiriliyor. Bunun yanında yüksek petrol fiyatları, küresel enflasyon baskısını yeniden artırabileceği için başta enerji ithalatçısı ülkeler olmak üzere dünya ekonomisi açısından yeni riskler oluşturabilir.
Küresel piyasalarda dikkatler şimdi, taraflar arasındaki müzakerelerin sonucuna çevrilmiş durumda. Diplomatik ilerleme sağlanması halinde fiyatlarda yeniden geri çekilme yaşanabilirken, bölgedeki askeri tansiyonun artması ise enerji piyasalarında yeni bir yükseliş dalgasını tetikleyebilir.
