SpaceX, küresel finans piyasalarında uzun yıllar konuşulacak tarihi bir halka arz operasyonuna imza attı. Uzay taşımacılığı, uydu teknolojileri ve yapay zeka alanlarında faaliyet gösteren şirket, hisse başına 135 dolar fiyat belirleyerek ABD tarihinin en büyük ilk halka arzını (IPO) gerçekleştirdi. Toplam 555,56 milyon adet hisse satışıyla 75 milyar dolar kaynak sağlayan şirket, böylece 1,77 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaşarak daha önce rekoru elinde bulunduran Saudi Aramco’yu geride bıraktı. Şirket hisselerinin cuma günü Nasdaq’ta işlem görmeye başlamasıyla birlikte SpaceX, ABD borsalarında kote edilen en büyük yedinci şirket unvanını da kazanmış olacak.
Gerçekleşen dev halka arz, yalnızca büyüklüğüyle değil aynı zamanda finansal sistemde oluşturduğu etkilerle de dikkat çekiyor. Daha önce küresel halka arz rekoru, 2019 yılında yaklaşık 25,6 milyar dolarlık halka arz büyüklüğüne ulaşan Saudi Aramco’ya aitti. Ancak SpaceX’in gerçekleştirdiği 75 milyar dolarlık kaynak yaratımı, yalnızca eski rekoru kırmakla kalmadı, aynı zamanda teknoloji ve uzay odaklı şirketlerin yatırımcı gözündeki cazibesini de yeni bir seviyeye taşıdı. Finans çevreleri, bu büyüklükte bir halka arzın son yıllarda zayıflayan IPO piyasasına güçlü bir ivme kazandırabileceğini değerlendiriyor.
Şirketin piyasa değerinin 1,77 trilyon dolara ulaşması, birçok köklü teknoloji ve finans devini de geride bırakmasına yol açtı. Değerleme açısından bakıldığında SpaceX’in; JPMorgan Chase, Berkshire Hathaway, Eli Lilly, Meta Platforms ve hatta Tesla gibi dev şirketlerin önüne geçtiği görülüyor. Ancak bu devasa değerleme, finans çevrelerinde önemli tartışmaları da beraberinde getirmiş durumda. Analistler, şirketin geçen yıl zarar açıklamış olmasına rağmen ulaştığı piyasa değerinin oldukça agresif fiyatlandığını ifade ediyor. Özellikle gelir bazında hâlâ bazı geleneksel teknoloji devlerinin gerisinde olması, “geleceğin satın alınması” söylemini daha da güçlendiriyor.
SpaceX halka arzını farklı kılan unsurlardan biri ise şirketin geleneksel Wall Street kurallarını büyük ölçüde yeniden yazması oldu. Yönetim Kurulu Başkanı Elon Musk, halka arz sürecinde finansal teamüllerin dışına çıkarak hisselerin yaklaşık yüzde 30’unu bireysel yatırımcılara ayırdı. Normal şartlarda büyük halka arzlarda kurumsal yatırımcılar daha baskın rol oynarken, SpaceX daha geniş tabanlı bir sahiplik modeli oluşturmaya yöneldi. Ayrıca fiyatın, klasik “roadshow” süreci tamamlanmadan önce netleştirilmesi ve duyurunun ABD piyasaları açıkken yapılması da finans çevrelerinde dikkat çeken farklılıklar arasında yer aldı.
Bununla birlikte Musk’ın şirket üzerindeki hâkimiyetini koruduğu görülüyor. Halka arz sonrasında dahi oy haklarının yaklaşık yüzde 82’si Elon Musk’ın kontrolünde kalmaya devam edecek. Bu yapı, yatırımcılar açısından bir yandan güçlü liderlik avantajı olarak değerlendirilirken diğer taraftan kurumsal yönetim açısından risk unsuru olarak görülüyor. Uzmanlar, şirketin stratejik kararlarının büyük ölçüde Musk’ın vizyonuna bağlı olmasının yatırımcı açısından hem fırsat hem de volatilite kaynağı yaratabileceğini belirtiyor.
Şirketin yüksek değerlemesinin temel dayanaklarından biri ise son yıllarda hızla büyüyen Starlink internet ağı oldu. Dünya genelinde 164 ülkede milyonlarca kullanıcıya ulaşan Starlink, yalnızca bireysel internet erişimi sağlamıyor; aynı zamanda devlet kurumları, askeri yapılar ve büyük şirketler için de stratejik iletişim altyapısı sunuyor. Analistler, SpaceX’in bugünkü piyasa değerinin önemli kısmının gelecekteki roket gelirlerinden çok Starlink’in küresel veri ekonomisindeki rolü üzerinden fiyatlandığını düşünüyor.
Öte yandan şirketin büyüme hikâyesi yalnızca uzay taşımacılığıyla sınırlı değil. SpaceX’in, Google ile yaptığı çok yıllı bulut anlaşmaları ve Musk’ın yapay zeka girişimi xAI ile sosyal medya platformu X’in veri gücünü bir araya getirme planları, yatırımcıların uzun vadeli beklentilerini destekleyen unsurlar arasında gösteriliyor. Uzmanlara göre yatırımcılar bugün yalnızca bir şirket hissesi değil, “gezegenler arası ekonomi” vizyonunu satın alıyor.
Ancak rekabet cephesinde de önemli meydan okumalar bulunuyor. Özellikle Blue Origin, kamu uzay ihaleleri ve ticari görevlerde daha agresif bir büyüme stratejisi izliyor. Jeff Bezos liderliğindeki şirketin yeni uzay projeleriyle rekabeti artırması beklenirken, kamu havacılık bütçelerinden pay alma yarışı önümüzdeki yıllarda daha sert hale gelebilir.
Piyasa uzmanları, halka arz sonrası asıl testin ilk işlem günündeki fiyat sıçramasından ziyade önümüzdeki birkaç haftalık süreçte yaşanacağını düşünüyor. İlk gün için yüzde 10 ila 15 arasında yükseliş makul görülürken, fiyatlamanın yüzde 50’nin üzerine çıkması durumunda spekülatif köpük tartışmalarının güç kazanacağı belirtiliyor. Ayrıca konsorsiyum liderlerinin önümüzdeki 30 gün içinde ek hisse satışı hakkını kullanması halinde şirket değerlemesinin daha da yukarı taşınabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre SpaceX halka arzı yalnızca tek bir şirketin başarısı değil, aynı zamanda teknoloji ve yapay zeka odaklı yeni nesil şirketlerin sermaye piyasalarındaki ağırlığının arttığını gösteren güçlü bir sinyal niteliği taşıyor. Özellikle 2026 yılında halka arz gelirlerinin 160 milyar dolarlık yeni bir rekora ulaşabileceği beklentisi, piyasalarda yeniden teknoloji merkezli bir büyüme döngüsünün başladığı yorumlarını güçlendiriyor.
