Orta Doğu’da kalıcı barış ihtimaline yönelik artan iyimserlik, küresel emtia piyasalarında önemli bir kırılma yarattı. ABD ile İran arasında olası bir anlaşma beklentisi, enerji piyasalarında uzun süredir fiyatlara yansıyan jeopolitik risk priminin geri çekilmesine neden olurken, bu gelişme yalnızca petrolü değil, geniş çapta tüm emtia gruplarını etkiledi.
Enerji maliyetlerindeki düşüş beklentisi, özellikle küresel enflasyon görünümü açısından kritik bir rol oynuyor. Analistlere göre, petrol fiyatlarının gerilemesi yalnızca enerji maliyetlerini değil, aynı zamanda navlun ve gübre gibi temel girdileri de ucuzlatabilir, bu da küresel çapta fiyat baskılarını hafifletebilir.
Makro Veriler ve Fed Beklentileri
ABD’den gelen son makroekonomik veriler de piyasaların yönü üzerinde belirleyici oldu. Nisan ayında tarım dışı istihdam 115 bin kişi artarken, işsizlik oranı %4,3 seviyesinde sabit kaldı. Ücret artışları ise aylık %0,2 ve yıllık %3,6 ile sınırlı bir artış gösterdi.
Bu veriler, iş gücü piyasasının halen dirençli olduğunu ortaya koyarken, ücret artışlarının ılımlı seyri, enflasyonun kontrol altında kalabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi. Bu durum, ABD Merkez Bankası’nın faiz indirimi ihtimalini tamamen ortadan kaldırmasa da daha temkinli bir görünüm ortaya koyuyor.
Değerli Metallerde Güçlü Seyir (Paladyum Hariç)
Jeopolitik risklerin azalması ve dolar endeksindeki zayıflama, değerli metalleri destekledi. Haftalık bazda:
- Gümüş %6,5 yükseldi
- Platin %3,6 artış gösterdi
- Altın %2,2 değer kazandı
- Paladyum %2,3 geriledi
Özellikle gümüş, hem sanayi metali hem de güvenli liman özelliği taşıması nedeniyle öne çıktı. Artan risk iştahı ve zayıflayan dolar, gümüş fiyatlarını diğer metallere göre daha güçlü destekledi.
Baz Metallerde Ayrışma: Bakır Öne Çıktı
Baz metaller cephesinde ise daha karmaşık bir tablo oluştu. Bakır, %5,4’lük artışla haftanın en güçlü performansını sergiledi. Bu yükselişte kısa vadeli jeopolitik rahatlama kadar uzun vadeli yapısal talep beklentileri etkili oldu.
Özellikle şu alanlar bakıra olan talebi destekliyor:
- Yapay zeka ve veri merkezleri
- Elektrikli araçlar
- Yenilenebilir enerji yatırımları
- Şebeke altyapı projeleri
Diğer metallerde de yükseliş görüldü:
- Çinko %2,6
- Alüminyum %1,9
- Kurşun %1,1
Ancak nikel %2,4 düşüşle negatif ayrıştı. Bunun temel nedeni, Endonezya kaynaklı arz fazlası ve küresel üretimdeki artış beklentileri oldu.
Petrolde Sert Geri Çekilme
Enerji piyasalarında en dikkat çeken gelişme petrol fiyatlarında yaşandı. Brent petrol haftalık bazda %8,1 değer kaybetti.
Bu düşüşte:
- ABD-İran anlaşma ihtimali
- Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın normale dönebileceği beklentisi
- Arz kesintisi riskinin azalması
etkili oldu.
Analistler, petrol fiyatlarının kısa vadede jeopolitik haber akışına oldukça duyarlı kalmaya devam edeceğini belirtiyor.
Tarım Emtialarında Karışık Görünüm
Tarım emtiaları haftayı karışık bir seyirle tamamladı. Ürün bazlı gelişmeler ön plana çıktı:
Yükselenler:
- Pirinç %8,7
- Soya fasulyesi %0,3
Pirinçteki yükselişte, küresel arz belirsizlikleri ve piyasa pozisyonlanmaları etkili oldu.
Düşenler:
- Buğday %2,8
- Mısır %1,9
Bu düşüşte, ABD’de ekimlerin beklentilerin üzerinde ilerlemesi ve arz endişelerinin azalması belirleyici oldu.
Kakao ve Kahvede Sert Hareketler
Tarım grubunda en dikkat çeken fiyat hareketleri kakao ve kahvede yaşandı:
- Kakao %17,9 yükseldi
- Fonların kısa pozisyon kapatması
- Batı Afrika’da üretim endişeleri
- Kahve %4,3 düştü
- Brezilya’da üretim beklentisinin %11,5 artması
Bu gelişmeler, arz tarafındaki beklentilerin fiyatlar üzerinde ne kadar belirleyici olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
Gıda Fiyatlarında Yükseliş Sürüyor
Birleşmiş Milletler verilerine göre, küresel gıda fiyat endeksi Nisan ayında %1,6 artarak 130,7 puana ulaştı. Böylece yükseliş üç ay üst üste devam etti.
Artışta özellikle:
- Bitkisel yağ fiyatları belirleyici olurken
- Tahıl fiyatlarındaki yükseliş daha sınırlı kaldı
Genel Değerlendirme ve Beklentiler
Son gelişmeler, emtia piyasalarında yeni bir denge arayışına işaret ediyor. Jeopolitik risklerin azalması, enerji fiyatlarının düşmesi ve makro verilerin dengeli seyri, risk iştahını destekleyen ana unsurlar olarak öne çıkıyor.
Önümüzdeki dönemde piyasaların yönünü belirleyecek başlıca faktörler:
- ABD-İran ilişkilerindeki gelişmeler
- Fed’in faiz politikası
- Çin başta olmak üzere küresel talep görünümü
- Tarımda iklim ve arz dinamikleri
Özetle, emtia piyasalarında volatilite devam ederken, yatırımcılar artık jeopolitik risklerden ziyade arz-talep dengesi ve makro verilere daha fazla odaklanıyor. Bu da piyasalarda daha seçici ve ürün bazlı hareketlerin öne çıkacağı bir döneme işaret ediyor.
