Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmesinde fon piyasalarında yaşanan krizin ülkenin kredi notu üzerinde kısa vadede doğrudan bir etki yaratmasını beklemediğini açıkladı. Bununla birlikte yaşanan gelişmelerin sermaye piyasalarındaki denetim eksikliklerini ortaya çıkardığına dikkat çeken kuruluş, Türkiye’nin yabancı yatırım çekme ve finansal piyasalarını derinleştirme hedefleri açısından çeşitli risklerle karşı karşıya olduğunu belirtti. Moody’s ayrıca Türk lirasındaki reel değerlenmenin rekabet gücü üzerindeki etkilerine ve önümüzdeki yıllarda enerji fiyatlarının yüksek seyretme ihtimaline işaret etti.
Moody’s Ratings Kıdemli Başkan Yardımcısı Alexander Perjéssy, Türkiye’de fon piyasalarında yaşanan sorunların mevcut görünüm itibarıyla sistemik bir riske dönüşmesini beklemediklerini ifade etti. Krizin ekonomik büyüklüğünün görece sınırlı olduğunu belirten Perjéssy, yaşanan gelişmelerin kamu maliyesi üzerinde doğrudan bir yük oluşturmasını veya koşullu yükümlülükler aracılığıyla kamu kredi riskini olumsuz etkilemesini de olası görmediklerini söyledi.
Bu değerlendirme, fon krizinin kısa vadede Türkiye’nin devlet kredi notu açısından belirleyici bir tehdit olarak görülmediğine işaret ediyor. Ancak Moody’s’in açıklamalarında öne çıkan asıl konu, krizin finansal sistemin işleyişi ve piyasa denetimi açısından ortaya çıkardığı sorunlar oldu. Perjéssy, sermaye piyasalarındaki denetim eksikliklerinin gelişmelerle birlikte görünür hale geldiğini, yetkili kurumların ise sorunun ciddi boyuta ulaşmasının ardından nispeten hızlı hareket ettiğini kaydetti.
Türkiye açısından burada dikkat edilmesi gereken nokta, finansal piyasalarda güven unsurunun yalnızca ekonomik göstergelerle sınırlı olmaması. Yatırımcıların piyasaya duyduğu güven, düzenleyici kurumların denetim kapasitesi, şeffaflık ve öngörülebilirlik de sermaye girişlerinin sürdürülebilirliği bakımından büyük önem taşıyor. Fon piyasalarında yaşanan sorunların kontrol altına alınması kısa vadeli riskleri azaltabilir. Ancak benzer gelişmelerin tekrarlanmaması için denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesi gerekiyor.
Moody’s’in dikkat çektiği bir diğer önemli başlık ise Türkiye’nin MSCI gelişen piyasalar sınıflandırmasına ilişkin riskler oldu. Türkiye’nin yabancı yatırım çekmeye ve sermaye piyasalarını derinleştirmeye çalıştığı bir dönemde yaşanan fon krizinin uluslararası yatırımcıların değerlendirmelerini etkileyebileceğini belirten Perjéssy, olası bir MSCI sınıflandırması değişikliğinin sonuçlarına dikkat çekti.
Türkiye’nin MSCI gelişen piyasalar sınıflandırmasından çıkarılması halinde şirketlerin uluslararası finansmana erişiminin zorlaşabileceğini ifade eden Perjéssy, reel finansman maliyetlerinin zaten yüksek olduğu mevcut ortamda böyle bir gelişmenin özel sektör yatırımları üzerinde baskı oluşturabileceğini söyledi.
MSCI sınıflandırması, uluslararası portföy yatırımları açısından önemli bir referans niteliği taşıyor. Endeksleri takip eden fonların yatırım kararları, ülkelerin bu sınıflandırmalardaki konumlarından doğrudan etkilenebiliyor. Dolayısıyla olası bir statü değişikliği yalnızca piyasa algısı bakımından değil, endeksleri takip eden yatırım fonlarının portföy dağılımları ve sermaye akımları açısından da önem taşıyor. Özellikle yabancı yatırımcı ilgisinin artırılmaya çalışıldığı bir dönemde böyle bir riskin gündeme gelmesi, Türkiye’nin finansal piyasalardaki rekabet gücünü daha önemli hale getiriyor.
Perjéssy’nin değerlendirmelerinde öne çıkan bir diğer konu ise Türk lirasının reel değerlenmesi oldu. Türkiye’nin döviz kurundaki değer kaybını kontrol altında tutmaya yönelik mevcut politikasının uzun vadede sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretleri bulunduğunu belirten Moody’s yetkilisi, Türk lirasının reel olarak değer kazanmasının ekonominin rekabet gücünü etkilediğini söyledi.
Türk lirasındaki reel değerlenmenin henüz çok büyük bir sorun oluşturmadığını ifade eden Perjéssy, buna rağmen gelişmenin yakından takip edilmesi gerektiğine işaret etti. Türkiye’nin cari açığının tarihsel seviyelere kıyasla görece düşük kalmasına rağmen genişleme eğiliminde olduğunu da belirtti.
Bu değerlendirme, Türkiye ekonomisinin önündeki temel dengelerden birini yeniden gündeme getiriyor. Enflasyonla mücadele kapsamında döviz kurundaki artışın kontrol altında tutulması, fiyat istikrarı ve finansal dengeler açısından önem taşıyor. Ancak enflasyonun döviz kurundan daha hızlı yükselmesi, Türk lirasının reel olarak değer kazanmasına neden olabiliyor. Bu durum ithalatın görece ucuzlamasına katkı sağlarken ihracatçıların maliyet ve fiyat rekabetini zorlaştırabiliyor.
Özellikle işçilik, enerji, finansman ve diğer üretim maliyetlerinin yüksek seyrettiği bir ortamda Türk lirasının reel değer kazanması, ihracatçı şirketlerin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü baskılayabilir. İhracat gelirlerinin Türk lirasına çevrildiğinde daha sınırlı bir karşılık oluşturması da şirketlerin kârlılıklarını etkileyebilir. Diğer taraftan ithalatın ucuzlaması ve iç talebin canlı kalması, dış ticaret açığının genişlemesine zemin hazırlayabilir.
Moody’s yetkilisi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının mevcut politikayı yönetebilecek makul düzeyde döviz rezervine sahip olduğunu da belirtti. Ancak mevcut stratejinin Türkiye’yi küresel riskten kaçış dönemlerinde daha kırılgan hale getirdiğini vurguladı. Küresel piyasalarda jeopolitik gerilimlerin arttığı, gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikalarına ilişkin belirsizliklerin sürdüğü dönemlerde sermaye hareketlerinin yön değiştirmesi, döviz rezervleri üzerindeki baskıyı artırabiliyor.
Bu nedenle Türkiye açısından yalnızca rezerv miktarı değil, rezervlerin niteliği, kullanılabilirliği ve dış finansman ihtiyacının büyüklüğü de önem taşıyor. Özellikle yabancı sermaye girişlerinin yavaşladığı dönemlerde cari açığın finansmanı ve döviz likiditesinin korunması ekonomi yönetiminin öncelikli konuları arasında yer alıyor.
Moody’s’in değerlendirmesinde enerji piyasalarına ilişkin tahminler de dikkat çekti. Bölgesel çatışmaların petrol arzı üzerindeki etkilerini ele alan Perjéssy, 2026 yılı için ortalama petrol fiyatı beklentilerinin yaklaşık 93 dolar olduğunu açıkladı. Petrol fiyatlarının 2027 yılının ilk yarısında varil başına 90 ila 110 dolar aralığında seyretmesinin beklendiğini belirten Perjéssy, Brent petrolün 2027 ve 2028 yıllarında ortalama 90 dolar seviyesinde olacağını öngördüklerini söyledi.
Bu tahminler, küresel enerji piyasalarında jeopolitik risklerin önümüzdeki yıllarda da fiyatlar üzerinde etkili olabileceğine işaret ediyor. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmalar, petrol üretim ve ihracat altyapısına yönelik tehditler ile Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen enerji taşımacılığındaki aksaklıklar, küresel arz dengesi açısından belirleyici olmaya devam ediyor.
Perjéssy, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ihracatının ekim ayında çatışma öncesindeki seviyesinin üçte ikisine ulaştığını da bildirdi. Bu gelişme, petrol sevkiyatında kısmi bir toparlanma yaşandığını gösterse de ihracatın henüz eski seviyelerine dönmediğine işaret ediyor. Dolayısıyla enerji piyasalarındaki arz risklerinin tamamen ortadan kalktığını söylemek için erken.
Petrol fiyatlarının 2027 ve 2028 yıllarında ortalama 90 dolar seviyesinde kalması, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye’nin enerji faturası üzerindeki baskının devam etmesi, cari açık ve enflasyon görünümünü olumsuz etkileyebilir. Petrol fiyatlarındaki yükseliş yalnızca akaryakıt maliyetleri üzerinden değil, üretim, taşımacılık, lojistik ve sanayi girdileri aracılığıyla da ekonominin geneline yayılabilir.
Enerji maliyetlerinin yüksek kalması, dezenflasyon sürecini zorlaştırabilecek unsurlar arasında yer alıyor. Petrol fiyatlarındaki artışın döviz kuru ve iç fiyatlama davranışlarıyla birleşmesi halinde enflasyon üzerindeki baskı daha belirgin hale gelebilir. Bu durum para politikasında faiz indirimleri için gerekli alanın oluşmasını da geciktirebilir.
Moody’s’in açıklamaları bir bütün olarak değerlendirildiğinde Türkiye ekonomisi açısından kısa vadeli kredi notu riskinden ziyade orta vadeli yapısal sorunların öne çıktığı görülüyor. Fon krizinin sistemik bir tehdit olarak değerlendirilmemesi olumlu bir unsur olsa da sermaye piyasalarındaki denetim eksiklikleri, MSCI sınıflandırmasına ilişkin riskler, Türk lirasının reel değerlenmesi ve yüksek enerji maliyetleri dikkatle izlenmesi gereken başlıklar arasında bulunuyor.
Türkiye’nin uluslararası yatırımcılar açısından daha cazip hale gelebilmesi için yalnızca döviz kuru istikrarı veya yüksek faiz politikası yeterli olmayacak. Finansal piyasalarda güvenin güçlendirilmesi, öngörülebilir ekonomi politikalarının sürdürülmesi, enflasyonun kalıcı biçimde düşürülmesi ve üretim ekonomisinin rekabet gücünün korunması gerekiyor.
Moody’s’in değerlendirmesindeki temel mesaj, fon krizinin şimdilik Türkiye’nin kredi notu açısından doğrudan bir tehdit oluşturmadığı ancak finansal piyasalardaki güven, rekabet gücü ve dış finansman koşullarının ülkenin ekonomik görünümü açısından önemini koruduğu yönünde. Önümüzdeki dönemde petrol fiyatlarının seyri ve küresel sermaye hareketleri de Türkiye ekonomisinin dayanıklılığını belirleyen önemli faktörler olacak.










