ABD’de 3 Kasım ara seçimlerinden çıkan Mavi Dalga, küresel piyasalarda yeni bir belirsizlik döneminin kapısını araladı. Demokratların Senato ve Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu elde etmesi, Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump’ın siyasi hareket alanını daraltırken yatırımcıların önceliklerini de yeniden şekillendirebilir. Seçim sonuçlarına ilk ve en güçlü tepkinin altından gelmesi ise piyasalardaki beklentinin ne yönde değiştiğini açıkça gösteriyor. Dolar Endeksi’nin 101,25 seviyelerine kadar gerilemesiyle birlikte spot altının yüzde 2’yi aşan yükseliş kaydederek yeniden 4.000 dolar psikolojik sınırının üzerine çıkması, yatırımcıların güvenli liman arayışının güçlendiğine işaret ediyor.
Burada asıl üzerinde durulması gereken konu, altının yalnızca seçim sonuçlarına verdiği anlık tepki değil, önümüzdeki dönemde bu yükselişi destekleyebilecek ekonomik ve siyasi koşulların giderek daha belirgin hale gelmesi. Çünkü piyasalar açısından ABD’de ortaya çıkan yeni siyasi tablo, sadece Washington’daki güç dengelerinin değişmesi anlamına gelmiyor. Aynı zamanda bütçe politikalarından kamu borcuna, vergi düzenlemelerinden dış ticaret politikalarına ve Fed’in para politikasına kadar geniş bir alanda yeni tartışmaların başlayabileceğini gösteriyor.
Demokratların Kongre’de çoğunluğu elde etmesi, Trump yönetiminin ekonomi politikalarını uygularken daha fazla siyasi dirençle karşılaşmasına neden olabilir. Özellikle bütçe, vergi indirimleri, kamu harcamaları ve borçlanma sınırları konusunda yaşanabilecek anlaşmazlıklar, ABD ekonomisinin önündeki belirsizlikleri artırabilir. Cumhuriyetçi Beyaz Saray ile Demokratların kontrolündeki Kongre arasında oluşacak siyasi gerilim, yatırımcıların risk algısını değiştirebilecek önemli bir unsur.
Piyasaların sevmediği şey belirsizliktir. Üstelik dünyanın en büyük ekonomisinde ortaya çıkan siyasi anlaşmazlıklar, yalnızca ABD piyasalarını değil, küresel sermaye hareketlerini de etkileyebilir. ABD’nin bütçe açığı ve kamu borcu zaten yatırımcıların yakından takip ettiği konular arasında bulunuyor. Yeni dönemde siyasi uzlaşmazlıkların bu sorunları daha da karmaşık hale getirmesi, doların rezerv para konumuna ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıyabilir.
Altının bu gelişmelere olumlu tepki vermesinin temelinde de söz konusu belirsizlikler bulunuyor. Altın, herhangi bir ülkenin borçlanma kapasitesine, siyasi kararlarına veya şirketlerin kârlılık performansına doğrudan bağlı olmayan bir varlık. Bu nedenle finansal sistemde güvenin sorgulandığı dönemlerde yatırımcıların portföylerinde daha fazla yer buluyor. Özellikle kamu borçlarının yükseldiği, bütçe açıklarının büyüdüğü ve merkez bankalarının para politikalarına ilişkin soru işaretlerinin arttığı dönemlerde altının güvenli liman özelliği daha fazla önem kazanıyor.
Tarihsel verilerde ABD ara seçimlerini takip eden 12 aylık dönemde altın fiyatlarının ortalama yüzde 14 getiri sağladığına yönelik istatistik de dikkat çekici. Ancak bu rakamı gelecekte gerçekleşmesi kesin bir getiri beklentisi olarak değerlendirmek doğru olmaz. Çünkü her seçim döneminin ekonomik koşulları, enflasyon görünümü, faiz politikası ve küresel riskleri birbirinden farklı. Geçmişte yaşanan yükselişler, gelecekte aynı performansın tekrarlanacağını garanti etmiyor. Yine de tarihsel eğilim, siyasi belirsizliklerin altın talebini destekleyebildiğini göstermesi açısından önemli.
Diğer taraftan altın fiyatlarının önündeki en büyük engel yine ABD ekonomisinin içinden çıkabilir. Özellikle enflasyonun beklenenden daha dirençli seyretmesi, Fed’in faiz indirimlerini ertelemesine hatta yeniden faiz artırımı seçeneğini değerlendirmesine neden olabilir. Piyasalarda aralık ayında faiz artırımı ihtimalinin yüzde 78 seviyelerinde fiyatlanması, bu riskin yatırımcılar tarafından ciddiye alındığını gösteriyor.
Burada önemli bir ayrıntı var. Altın faiz getirisi olmayan bir yatırım aracı olduğu için faizlerin yükseldiği dönemlerde alternatif varlıkların cazibesi artabiliyor. ABD tahvil getirilerinin yükselmesi ve doların güçlenmesi, altın üzerinde baskı oluşturabilir. Dolayısıyla seçim sonuçlarıyla başlayan yükselişin devam edebilmesi için yalnızca siyasi belirsizliklerin artması yeterli olmayacak. Fed’in faiz politikası, enflasyonun seyri ve doların uluslararası piyasalardaki konumu da belirleyici olacak.
Altının 4.000 dolar üzerinde kalıcılık sağlaması bu nedenle kritik önemde. Bu seviyenin korunması halinde 4.250 dolar ve ardından 4.650 dolar yönündeki projeksiyonlar gündemde kalabilir. Ancak 4.000 doların üzerine çıkılması tek başına yeni bir yükseliş trendinin başladığını kanıtlamaz. Özellikle hızlı yükselişlerin ardından kâr satışlarının gelmesi son derece doğal. Yatırımcıların teknik seviyeler kadar ABD tahvil faizlerini, dolar endeksini ve Fed üyelerinin açıklamalarını da takip etmesi gerekiyor.
Kripto para piyasalarında da benzer bir belirsizlik yaşanabilir. Trump yönetiminin kripto varlıklara yönelik yaklaşımı, sektörde düzenleyici çerçevenin şekillenmesi ve kurumsal yatırımcıların piyasaya katılımı açısından önemliydi. Ancak Kongre’deki Demokrat çoğunluk, kripto piyasasına ilişkin düzenlemelerde daha farklı bir yaklaşımın ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu durum kısa vadede beklentileri bozabileceği gibi uzun vadede daha öngörülebilir bir düzenleyici yapı oluşturulmasına da katkı sağlayabilir. Dolayısıyla kripto varlıklarda da seçim sonuçlarından hareketle genel bir yükseliş veya düşüş beklentisi oluşturmak doğru olmayacaktır.
Hisse senedi piyasalarında ise işlerin daha karmaşık hale gelmesi beklenebilir. Trump yönetiminin vergi indirimleri, ticaret politikaları, enerji yatırımları ve şirketlere yönelik düzenlemeleri piyasaların daha önce fiyatladığı önemli başlıklar arasındaydı. Demokratların Kongre’deki ağırlığının artması, bu politikaların uygulanmasını zorlaştırabilir. Özellikle enerji, savunma, teknoloji, sağlık ve temiz enerji sektörlerinde siyasi kararların şirket değerlemeleri üzerindeki etkisi daha fazla hissedilebilir.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde endekslerin genel performansından ziyade sektör ve şirket bazlı ayrışmaların öne çıkması mümkün. Yatırımcıların yalnızca siyasi gelişmelere bakarak pozisyon alması ciddi riskler barındırıyor. Şirketlerin nakit akımları, borçluluk seviyeleri, kârlılıkları ve büyüme potansiyelleri her zamankinden daha önemli hale gelecek. Özellikle yüksek faiz ortamının devam ettiği bir senaryoda borçluluğu yüksek, nakit üretme kapasitesi zayıf şirketlerin daha fazla zorlanması beklenebilir.
ABD’deki gelişmelerin Türkiye piyasalarına yansıması da göz ardı edilmemeli. Doların küresel ölçekte değer kaybetmesi, gelişmekte olan ülke varlıklarına yönelik risk iştahını destekleyebilir. Ancak bu etkinin Türkiye’ye otomatik olarak yabancı sermaye girişi şeklinde yansımasını beklemek doğru olmaz. Türkiye açısından enflasyonun seyri, TCMB’nin faiz politikası, rezervlerin görünümü ve ekonomi programına duyulan güven belirleyici olmaya devam edecek.
Borsa İstanbul’da yabancı yatırımcı ilgisinin güçlenmesi için yalnızca küresel likiditenin artması yeterli değil. Yabancı fonlar öncelikle ülkenin makroekonomik görünümünü, kur riskini ve para politikasının öngörülebilirliğini değerlendiriyor. Dolayısıyla ABD’de doların zayıflaması Türkiye’ye yönelik potansiyel ilgiyi artırsa bile bu ilginin kalıcı sermaye girişine dönüşmesi için içeride güven ortamının güçlenmesi gerekiyor.
Önümüzdeki dönemin en önemli sınavlarından biri de ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam verisi olacak. İstihdam piyasasının gücü, enflasyon beklentileri ve Fed’in faiz kararları açısından kritik bir gösterge. İstihdamın güçlü kalması, ücret artışlarının hız kesmemesi ve enflasyonun yüksek seyretmesi Fed’in faiz indirimlerinde daha temkinli davranmasına neden olabilir. Buna karşılık istihdam piyasasında belirgin bir soğuma yaşanması, faiz indirimlerinin yeniden gündeme gelmesini sağlayabilir.
Burada yatırımcıların dikkat etmesi gereken nokta, piyasaların yalnızca açıklanan veriye değil, verinin Fed’in kararlarını nasıl değiştireceğine odaklanmasıdır. Beklentilerin üzerinde gelen bir istihdam verisi her zaman olumlu, altında kalan bir veri de her zaman olumsuz fiyatlanmayabilir. Çünkü piyasanın asıl aradığı cevap, ekonomik büyümenin hangi hızda devam edeceği ve enflasyonun ne ölçüde kontrol altına alınabileceği.
Sonuç olarak ABD’deki Mavi Dalga, küresel finans piyasalarında yeni bir fiyatlama döneminin başlangıcı olabilir. Altın, siyasi belirsizliklerin ve dolar üzerindeki baskının ilk kazananı olarak öne çıkıyor. Ancak bu yükselişin kalıcı olup olmayacağını seçim sonuçlarından çok, önümüzdeki aylarda şekillenecek enflasyon ve faiz dengesi belirleyecek.
Yatırımcılar açısından artık tek bir senaryoya göre pozisyon almak yerine farklı olasılıklara karşı hazırlıklı olmak gerekiyor. Altında yükseliş potansiyeli bulunmasına rağmen faiz kaynaklı düzeltme riski devam ediyor. Kripto varlıklarda düzenleyici belirsizlikler, hisse senedi piyasalarında ise sektörler arasındaki ayrışma öne çıkabilir.
Piyasalar yeni dönemde siyasi manşetlerden çok, bu manşetlerin ekonomik sonuçlarını fiyatlayacak. Altının 4.000 dolar üzerine çıkması önemli bir mesaj veriyor. Fakat asıl mesele, bu seviyenin korunup korunamayacağı ve küresel sermayenin bundan sonra hangi varlıklara yöneleceği. Görünen o ki önümüzdeki dönemde yatırımcılar için kazanç sağlamanın yolu, yalnızca doğru piyasada bulunmaktan değil, doğru zamanda doğru varlığı seçmekten geçecek.
