Eksun Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BIST: EKSUN), 2026 yılının ilk çeyreğine ait finansal sonuçlarını açıkladı. Şirketin bu dönemde sunduğu tablo; operasyonel düzeyde sürdürülen kârlılığa karşın yüksek finansman yükünün net sonucu baskılamaya devam ettiği, kaldıraç oranının sektör için dikkat çekici seviyelere ulaştığı ve ticari alacak tabanının hızla genişlediği karmaşık bir yapıya işaret etmektedir.
Karlılık ve Geriye Dönük Düzeltme
Şirket, 2026’nın ilk üç aylık döneminde 2.87 milyon TL net zarar açıkladı. Mutlak büyüklük itibarıyla son derece sınırlı görünen bu zarar rakamı, arka plandaki finansal dinamikler değerlendirildiğinde daha anlamlı bir bağlama oturmaktadır. Bir önceki yılın aynı dönemine ait net zarar ise TMS 29 enflasyon muhasebesi kapsamındaki geriye dönük düzeltmeyle 113.5 milyon TL’ye revize edilmiştir; söz konusu rakam nominal olarak 86.7 milyon TL olarak açıklanmıştı. Bu düzeltilmiş baz üzerinden bakıldığında, cari çeyrekteki 2.87 milyon TL’lik net zararın bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla ciddi bir iyileşmeye işaret ettiği görülmektedir. Bir başka deyişle şirket, geçen yıl bu dönemde 113.5 milyon TL zarar yazarken bu yıl neredeyse başa baş noktasına gelmeyi başarmıştır.
Bu iyileşmenin ardında yatan operasyonel dinamiği anlamak için esas faaliyet kârına bakmak gerekmektedir. Şirket, ilk çeyrekte 96.0 milyon TL net esas faaliyet kârı elde etmiştir. Bu rakam, gıda ve tarım sektöründe faaliyet gösteren şirketin temel iş faaliyetlerinin kâr üretmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte esas faaliyet kârının finansal borçların yalnızca %3.6’sını karşılayabilmesi, borç yükünün operasyonel kazanım üzerinde ne denli ağır bir gölge bıraktığını açıkça göstermektedir. Bu oran, BIST’te takip edilen gıda şirketleri arasında oldukça düşük bir borç karşılama kapasitesine denk düşmektedir.
Net Zararı Şekillendiren Kalemler
Şirketin 96.0 milyon TL esas faaliyet kârından hareket ederek nasıl 2.87 milyon TL net zarara ulaştığını anlamak, bilançonun özünü kavramak açısından kritik önem taşımaktadır. Bu dönüşümü açıklayan üç temel kalem öne çıkmaktadır.
158.3 milyon TL net finansman gideri, tablonun en belirleyici unsurudur. Esas faaliyet kârının yaklaşık 1.65 katına ulaşan bu gider kalemi, operasyonel kazanımı tek başına silmekte ve üstüne ek yük bindirmektedir. Yüksek kaldıraçla çalışan ve 2.67 milyar TL finansal borç taşıyan bir şirket için bu boyuttaki finansman gideri yapısal bir sorun olarak değerlendirilmelidir.
Dengeleyici bir unsur olarak TMS 29 kapsamında hesaplanan 107.6 milyon TL net parasal pozisyon kazancı dikkat çekmektedir. Bu kazanç, şirketin parasal yükümlülüklerinin parasal varlıklarını aştığı, yani net parasal borçlu konumda bulunduğunu ve enflasyonist ortamın bu yapıya kazanç olarak yansıdığını göstermektedir. Söz konusu kazanç, finansman giderinin yarattığı zararı büyük ölçüde telafi etmekte ve net zararın 2.87 milyon TL gibi sembolik bir düzeyde kalmasına zemin hazırlamaktadır. 1.50 milyon TL yatırım faaliyetlerinden net gelir ise tabloya marjinal düzeyde olumlu katkı sağlamaktadır.
Özkaynak Görünümü
Şirketin ana ortaklığa ait özkaynakları, 2025 yılı Aralık ayına kıyasla 2.28 milyon TL artarak %0.1 oranında yükselmiştir. Bu artış son derece sembolik düzeyde kalmaktadır. Enflasyonun çift haneli seyrettiği bir ortamda %0.1’lik nominal özkaynak artışı, reel değer kaybının derinliğini gözler önüne sermektedir. Özkaynak tabanının bu denli yavaş büyümesi, şirketin net zarar açıklamaya devam ettiği dönemlerde öz finansman kapasitesini zayıflatan ve borçluluk oranlarını görece kötüleştiren bir dinamik olarak sürmektedir.
Finansal Borç Yapısı ve Likidite
EKSUN’un bilançosundaki en çarpıcı unsurlardan biri, %43.4 olarak gerçekleşen finansal borç/toplam varlık oranıdır. 2.67 milyar TL finansal borcun toplam varlıkların neredeyse yarısına yaklaşması, gıda ve tarım sektöründe faaliyet gösteren bir şirket için yüksek bir kaldıraç düzeyi olarak değerlendirilmelidir. Tarımsal hammadde fiyatlarındaki dalgalanmalar ve mevsimsel nakit akışı örüntüleri göz önüne alındığında bu kaldıraç düzeyi, şirketi dışsal şoklara karşı kırılgan bir konumda bırakmaktadır.
Likidite tarafında şirket 281.2 milyon TL nakit ve nakit benzeri varlığa sahiptir. Bu rakam, toplam finansal borcun yalnızca yaklaşık %10.5’ine karşılık gelmektedir. Kısa vadeli borç yükümlülükleri göz önüne alındığında mevcut nakit tamponunun sınırlı kaldığı görülmektedir. Özellikle tarım sektörünün mevsimsel yapısı ve hammadde alım dönemlerinde ortaya çıkan yoğun nakit ihtiyacı düşünüldüğünde likidite yönetiminin şirket yönetimi açısından öncelikli bir gündem maddesi olmaya devam ettiği anlaşılmaktadır.
Ticari Alacak ve Ticari Borç Dengesi
Şirket, ticari denge açısından net alacaklı konumda yer almaktadır. 1.66 milyar TL ticari alacağa karşılık 343.3 milyon TL ticari borç bulunan EKSUN, 1.32 milyar TL net ticari alacaklı durumdadır. Bu rakamın, 2024 yılı Aralık ayının enflasyon düzeltmeli bilançolarındaki 949.0 milyon TL seviyesinden tek bir çeyrek içinde 1.32 milyar TL’ye yükselmesi dikkat çekmektedir. Net ticari alacak pozisyonundaki bu belirgin genişleme, müşterilere tanınan ödeme vadelerinin uzadığına ya da satış hacminin arttığına işaret etmektedir.
Gıda ve tarım sektöründe dağıtım kanallarına, perakende zincirlerine veya ihracat müşterilerine yapılan satışlarda yüksek ticari alacak tutulması sık karşılaşılan bir durumdur. Bununla birlikte ticari alacakların bu hızla büyümesi, tahsilat süresinin ve alacak kalitesinin yakından izlenmesini zorunlu kılmaktadır. Yüksek finansal borç yükü taşıyan bir şirkette geç tahsilat ya da şüpheli alacak oluşumu, nakit akışı üzerinde ciddi baskı yaratabilecek bir risk unsuru olarak öne çıkmaktadır.
Genel Değerlendirme
EKSUN’un 2026/3 dönemi bilançosu, operasyonel üretkenliğin korunduğunu ancak yapısal finansman yükünün kârlılık önündeki en büyük engel olmayı sürdürdüğünü gösteren bir tablo sunmaktadır. 96.0 milyon TL esas faaliyet kârı şirketin iş modelinin çalıştığını kanıtlarken; 158.3 milyon TL finansman gideri bu kârı tamamen eritip aşmaktadır. Parasal pozisyon kazancının dengeleyici etkisiyle net zararın sembolik bir düzeyde kalması, geçen yılın aynı dönemine kıyasla önemli bir ilerlemeye işaret etmektedir. Ancak %43.4’lük finansal kaldıraç oranı, sınırlı nakit tamponu ve hızla büyüyen ticari alacak pozisyonu, bilançonun taşıdığı yapısal riskleri belirginleştirmektedir. Önümüzdeki dönemlerde faiz maliyetlerindeki olası gerileme ve ticari alacak tahsilat hızı, şirketin kârlılığa kalıcı olarak dönüp dönemeyeceğini belirleyecek kritik değişkenler olacaktır.
Analiz Uyarı
Eğitim amaçlı hazırlanan ve örnek verilerle desteklenen bu analiz (temel analiz, teknik analiz ve bilanço analizi), ilgili şirketin, endeksin, finansal aracın, emtianın, dövizin veya kripto paranın performansı hakkında genel bir bakış sunmaktadır. Bilançolarda güncel, doğru ve düzeltilmiş veriler için KAP bildirimleri ve şirket açıklamalarını takip etmenizi öneririz. Bu çalışmanın hazırlanmasında yapay zeka ve analiz yazılımları kullanılmıştır. Bilgilerde yanlışlık olabileceği unutulmamalı. Burada yazılan bilgilere istinaden işlem yapmayınız.
