ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la devam eden çatışmanın gidişatına ilişkin yaptığı açıklamalar, enerji piyasalarında sert bir fiyat hareketine yol açtı. Uluslararası piyasalarda gün içinde tarihi seviyelere yaklaşan petrol fiyatları, Trump’ın savaşın büyük ölçüde tamamlandığını söylemesiyle hızlı bir şekilde geri çekildi.
Küresel petrol piyasalarında referans kabul edilen Brent petrol, gün içinde 114,3 dolara kadar yükselerek Haziran 2022’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Ancak gece saatlerinde gelen açıklamaların ardından fiyatlar sert şekilde düştü. Saat 00.03 itibarıyla Brent petrolün varil fiyatı 86,62 dolar seviyesine geriledi. Aynı dakikalarda ABD ham petrolü olarak bilinen West Texas Intermediate ise 82,99 dolardan işlem gördü.
Petrol fiyatlarındaki bu hızlı düşüşte, Trump’ın İran’la yürütülen savaşın seyrine ilişkin değerlendirmeleri belirleyici oldu. CBS News kanalına telefonla bağlanarak açıklamalarda bulunan Trump, ABD’nin savaşın ilk aşamasındaki hedeflerine planlanandan çok daha kısa sürede ulaştığını söyledi. Trump, “Savaşın büyük ölçüde tamamlandığını düşünüyorum. Donanmaları yok, iletişim araçları yok, hava kuvvetleri yok.” ifadelerini kullanarak İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde etkisiz hale getirildiğini öne sürdü.
Trump ayrıca, çatışmaların başlangıcında belirlenen askeri hedeflere ulaşmanın öngörülen 4–5 haftalık süreden çok daha kısa sürdüğünü iddia etti. ABD Başkanı, savaşın yakında sona erebileceğine yönelik sinyaller verirken, bölgedeki en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı hakkında da dikkat çekici bir açıklama yaptı. Trump, boğazın kontrolünü ele geçirmeyi düşündüğünü belirterek ABD’nin enerji güvenliği açısından stratejik adımlar atabileceğini ifade etti.
Petrol piyasaları açısından Hürmüz Boğazı kritik bir öneme sahip. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si bu dar su yolundan geçiyor. Bu nedenle bölgede yaşanabilecek askeri gerilimler veya deniz trafiğinin kesintiye uğraması ihtimali petrol fiyatlarında hızlı yükselişlere neden olabiliyor. Son günlerde petrol fiyatlarının 110 doların üzerine çıkmasında da bölgedeki çatışmaların enerji arzını sekteye uğratabileceği endişesi etkili olmuştu.
Trump’ın savaşın kısa sürede sona erebileceği yönündeki mesajı ise piyasalarda arz kesintisi riskinin azalabileceği beklentisini güçlendirdi. Bu beklenti yatırımcıların risk primini hızla geri çekmesine neden olurken petrol fiyatlarında tek günde yaklaşık 30 dolara yaklaşan sert bir geri çekilme yaşandı.
Enerji analistlerine göre petrol piyasalarında oynaklık bir süre daha yüksek kalabilir. Çünkü bölgedeki askeri gelişmelerin yanı sıra, Hürmüz Boğazı’na yönelik olası askeri kontrol girişimleri veya İran’ın vereceği karşılık gibi faktörler fiyatlar üzerinde yeniden yukarı yönlü baskı oluşturabilir. Uzmanlar özellikle jeopolitik risklerin devam ettiği dönemlerde petrol fiyatlarının haber akışına son derece hassas hale geldiğine dikkat çekiyor.
Bununla birlikte petrol fiyatlarındaki sert düşüş, küresel enflasyon ve enerji maliyetleri açısından geçici bir rahatlama sinyali olarak da değerlendiriliyor. Eğer çatışmalar gerçekten kısa sürede sona ererse, enerji piyasalarında oluşan risk priminin hızla çözülmesi ve fiyatların daha dengeli seviyelerde oluşması mümkün olabilir. Ancak bölgede kalıcı bir siyasi ve askeri çözüm sağlanmadan petrol piyasalarında yüksek volatilitenin devam etmesi bekleniyor.
