Küresel petrol piyasaları, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile ateşkes süresini uzatma kararına rağmen jeopolitik risklerin gölgesinde yüksek seviyelerini korumaya devam ediyor. Ateşkesin uzatılması kısa vadede tansiyonu düşürse de, Hürmüz Boğazı’nda süren abluka ve aksayan müzakereler, arz tarafındaki endişeleri canlı tutarak fiyatların yukarıda kalmasına neden oluyor.
Küresel referans Brent petrol, son iki işlem gününde yaklaşık %9 yükseliş kaydettikten sonra 99 dolar seviyesine yakın işlem görürken, WTI ham petrol ise 90 dolar civarında dengelendi. Bu seviyeler, piyasalarda risk priminin hâlen yüksek olduğunu ve arz kesintisi ihtimalinin fiyatlara güçlü şekilde yansıdığını gösteriyor.
Trump’ın yaptığı açıklamalar, piyasalardaki belirsizliği azaltmak yerine artıran bir etki yarattı. ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırıları ertelediğini duyurmasına rağmen, İran bağlantılı gemilere yönelik engellemelerin süreceğini vurgulaması, enerji piyasalarında tedirginliğin sürmesine yol açtı. Özellikle sosyal medya üzerinden yaptığı sert açıklamalarda, ablukanın kaldırılmasının anlaşma ihtimalini ortadan kaldıracağını belirtmesi, jeopolitik risklerin daha da derinleşebileceği yönündeki endişeleri güçlendirdi.
Petrol piyasasını asıl etkileyen gelişme ise Hürmüz Boğazı’ndaki akışın ciddi şekilde aksaması oldu. Normal şartlarda küresel ham petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik geçiş noktasında sevkiyatın neredeyse durma noktasına gelmesi, arz şokuna dair korkuları tetikledi. Bu durum, petrol fiyatlarında COVID-19 döneminden bu yana görülen en yüksek oynaklık seviyelerinden birine neden oldu.
Sahadaki karşılıklı hamleler de gerilimi tırmandırıyor. İran tarafı, ABD Donanması’nın müdahaleleri devam ettiği sürece boğazı açmayacağını belirtirken, gerekirse ablukayı güç kullanarak kırabileceğini ifade ediyor. ABD ise yaptırım kapsamındaki tanker ve yük gemilerine yönelik müdahalelerini artırarak toplamda 28 geminin geri çevrildiğini açıkladı. Bu gelişmeler, enerji arz güvenliğine ilişkin risklerin kısa vadede azalmasının zor olduğunu ortaya koyuyor.
Diplomatik cephede ise belirsizlik sürüyor. ABD Başkan Yardımcısı’nın planlanan ziyaretinin iptal edilmesi ve İran’ın dolaylı görüşmelere mesafeli yaklaşması, müzakere sürecinin kırılgan yapısını gözler önüne serdi. Nitekim bu gelişmelerin ardından Brent petrol fiyatı kısa süreliğine 100 dolar seviyesinin üzerine çıkarak piyasalardaki hassasiyeti net şekilde ortaya koydu. Ancak ateşkesin uzatılmasıyla birlikte fiyatlar yeniden sınırlı bir geri çekilme yaşadı.
Tüm bu gelişmelere rağmen, taraflar arasındaki temel anlaşmazlıkların henüz çözülememiş olması dikkat çekiyor. İran’ın nükleer programı ve bölgesel jeopolitik gerilimler, müzakerelerin önündeki en büyük engeller olarak varlığını sürdürüyor. Bu nedenle mevcut ateşkes süreci, piyasalarda kalıcı bir rahatlama sağlamaktan uzak görünüyor.
Genel tablo değerlendirildiğinde, petrol piyasasında arz yönlü risklerin belirleyici olmaya devam ettiği ve fiyatların bu nedenle yüksek seviyelerde tutunduğu görülüyor. Önümüzdeki süreçte Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, ABD-İran ilişkileri ve küresel talep görünümü, petrol fiyatlarının yönü açısından kritik rol oynayacak. Özellikle arz kesintisinin derinleşmesi halinde fiyatların yeniden 100 dolar üzerini test etme potansiyeli güçlü kalmaya devam ediyor.
