ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yayımladığı mayıs ayı Bej Kitap raporu, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel enerji maliyetlerini yukarı çekerek ABD ekonomisindeki enflasyonist baskıların temel kaynağı haline geldiğini ortaya koydu. Raporda, ekonomik faaliyetlerin genel olarak büyümesini sürdürdüğü belirtilse de, yüksek belirsizlik ortamı ve zayıflayan tüketici harcamalarının ekonomik güven üzerinde baskı oluşturduğu vurgulandı.
Fed’in 12 bölgesel şubesinden gelen değerlendirmeler doğrultusunda hazırlanan rapora göre, ABD ekonomisi büyümesini tamamen kaybetmiş değil. Ekonomik faaliyetlerin 10 bölgede hafif ila ılımlı hızda arttığı, bir bölgede sınırlı daralma yaşandığı ve bir bölgede ise ekonomik görünümün değişmeden kaldığı bildirildi. Ancak ekonomik aktivitedeki bu büyüme, önceki dönemlere kıyasla daha kırılgan bir tabloya işaret ediyor.
Özellikle tüketici tarafında dikkat çekici bir ayrışma yaşandığına vurgu yapılan raporda, yüksek gelir grubundaki hanehalklarının harcamalarını büyük ölçüde koruduğu, fiyat artışlarına karşı daha dayanıklı bir görünüm sergilediği ifade edildi. Buna karşılık, orta gelir grubundaki Amerikalıların harcama kararlarında daha temkinli davrandığı, “her doları daha dikkatli kullanmaya çalıştığı” belirtilirken, düşük gelir grubundaki tüketicilerin ise finansal baskıları daha yoğun hissettiği aktarıldı.
Fed’in değerlendirmelerine göre, tüketici davranışlarındaki değişim de ekonomideki baskıyı açık şekilde yansıtıyor. Kredi kartı kullanımında artış yaşanırken, fiziksel mağaza ziyaretlerinde gerileme gözleniyor. Aynı zamanda tüketicilerin harcamalarını daha çok temel ihtiyaçlara yönlendirdiği, isteğe bağlı tüketim kalemlerinde ise daha seçici davrandığı ifade edildi. Bu durum, özellikle yüksek faiz ortamının ve artan yaşam maliyetlerinin tüketici güvenini sınırlamaya devam ettiğini gösteriyor.
Raporda öne çıkan en kritik başlıklardan biri ise Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin enerji fiyatları üzerindeki etkisi oldu. Fed bölgeleri, çatışmalara bağlı yükselen enerji maliyetlerinin yalnızca akaryakıt fiyatlarını değil, aynı zamanda nakliye, ambalaj, gıda ve gübre maliyetlerini de artırarak enflasyonu geniş bir alana yaydığını bildirdi. Enerji maliyetlerinin birçok sektör için temel girdi niteliğinde olması, fiyat baskılarının önümüzdeki dönemde de sürebileceğine işaret ediyor.
Önümüzdeki altı aya yönelik iş dünyası beklentilerinde büyük bir bozulma görülmese de, şirketlerin daha temkinli bir pozisyon aldığı dikkat çekiyor. Fed raporuna göre, yüksek belirsizlik ve tüketici harcamalarındaki zayıflama sinyalleri iş dünyasının güvenini baskılamaya devam ediyor. Buna rağmen işletmeler genel olarak büyüme beklentilerini tamamen geri çekmiş değil.
İşgücü piyasasında ise daha durağan bir görünüm öne çıkıyor. Raporda, 11 bölgede istihdamın çok az değiştiği veya sabit kaldığı, yalnızca bir bölgede ılımlı büyüme kaydedildiği ifade edildi. Şirketlerin işe alımlarda daha temkinli davrandığı belirtilirken, işten çıkarmaların da sınırlı kaldığı vurgulandı. Ayrıca ekonomik belirsizlik nedeniyle çalışanların iş değiştirme konusunda daha isteksiz hale geldiği kaydedildi.
Fed’in Bej Kitap raporu, ABD ekonomisinin henüz sert bir yavaşlama sürecine girmediğini ancak yüksek enerji maliyetleri, inatçı enflasyon ve tüketici harcamalarındaki kırılganlığın ekonomiyi baskılayan temel riskler haline geldiğini gösteriyor. Özellikle Orta Doğu kaynaklı enerji fiyat şoklarının kalıcı hale gelmesi durumunda, Fed’in faiz politikası üzerindeki baskının artabileceği değerlendiriliyor. Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki yükselişin sürmesi halinde enflasyonda beklenen düşüş sürecinin yavaşlayabileceğini ve bunun da faiz indirim beklentilerini öteleyebileceğini belirtiyor.
