Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme ile Türkiye’de gayrimenkul alım-satım işlemlerinde ödeme süreçleri köklü bir değişime uğradı. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik değişikliğiyle birlikte, taşınmaz ticaretinde yapılan ödemelerin tamamının veya bir kısmının artık banka ve finansal kuruluşlar tarafından kurulan özel bir “ödeme sistemi” üzerinden gerçekleştirilmesi zorunlu hale getiriliyor. Bu adım, özellikle kayıt dışı işlemlerin önüne geçmeyi ve piyasada şeffaflığı artırmayı hedefliyor.
Yeni sistem kapsamında yalnızca kredi ile yapılan ödemeler değil, kredi dışındaki tüm nakit ya da farklı yöntemlerle gerçekleştirilen ödemeler de bu sistem içine dahil edilecek. Böylece gayrimenkul alım-satımında sıkça karşılaşılan elden ödeme, eksik beyan ya da kayıt dışı para transferi gibi uygulamalar büyük ölçüde sınırlandırılmış olacak. Özellikle tapu işlemlerinde düşük bedel gösterilmesi gibi uygulamaların önüne geçilmesi açısından bu düzenleme önemli bir kırılma noktası olarak görülüyor.
Düzenlemeye göre, satış bedelinin bir kısmının banka kredisiyle karşılanması durumunda bile, kalan tutarın da aynı sistem üzerinden ödenmesi gerekecek. Bu sayede işlem bütünlüğü sağlanacak ve gayrimenkul satışlarının tamamı dijital ve izlenebilir bir yapıya kavuşacak. Sistemin sunduğu bu yapı, hem alıcı hem satıcı açısından güvenli bir ödeme süreci oluştururken, aynı zamanda kamu otoritelerinin denetim kapasitesini de artıracak.
Öte yandan sistem tamamen ücretsiz olmayacak. Uygulama kapsamında yapılacak işlemler için bir hizmet bedeli alınacak ve bu bedelin satıcıya aktarılacak tutardan kesileceği ifade ediliyor. Bu durum özellikle satıcı tarafında maliyet unsuru olarak değerlendirilse de, sistemin sağlayacağı güvenlik ve hukuki koruma avantajlarının bu maliyeti dengeleyebileceği düşünülüyor.
Yeni düzenleme yalnızca ödeme süreçlerini değil, sektörde faaliyet gösteren işletmelerin yükümlülüklerini de yeniden şekillendiriyor. İşletmelerin adres, unvan veya faaliyet alanlarında meydana gelen değişiklikleri belirlenen süreler içinde bildirmesi zorunlu hale getirilirken, bu tür değişikliklerde yetki belgesinin yenilenmesi gerekecek. Ayrıca ödeme sistemine ilişkin teknik detayların ve uygulama esaslarının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirleneceği açıklandı.
Uygulamanın hayata geçiş süreci de kademeli olacak. Yeni sistem 1 Temmuz 2026 tarihine kadar isteğe bağlı olarak kullanılabilecek, ancak bu tarihten sonra zorunlu hale gelecek. Bakanlığa ise bu süreyi üç aya kadar uzatma yetkisi tanındı. Bu geçiş süreci, sektör oyuncularının sisteme uyum sağlaması açısından kritik önem taşıyor.
Bu düzenleme, Türkiye gayrimenkul piyasasında uzun süredir tartışılan kayıt dışılık, fiyat manipülasyonu ve vergi kaybı gibi sorunlara karşı atılmış önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre, sistemin etkin şekilde uygulanması halinde hem yatırımcı güveni artacak hem de piyasa daha sağlıklı bir yapıya kavuşacak. Ancak kısa vadede işlem maliyetlerinin artması ve alışkanlıkların değişmesi nedeniyle bazı dirençlerle karşılaşılması da olası görünüyor.
Gayrimenkul alım-satımında yeni ödeme sistemi sadece teknik bir değişiklik değil, aynı zamanda piyasayı daha şeffaf, denetlenebilir ve güvenli hale getirmeyi amaçlayan yapısal bir dönüşüm niteliği taşıyor. Bu dönüşümün başarısı ise büyük ölçüde uygulamanın etkinliğine ve sektörün adaptasyon hızına bağlı olacak.
