Küresel enerji piyasalarında yaşanan hızlı gelişmeler, akaryakıt fiyatlarında önemli bir indirimi gündeme taşıdı. ABD ile İran arasında gerilimin azalması, taraflar arasındaki diplomatik temasların yeniden güç kazanması ve Hürmüz Boğazı’ndaki petrol sevkiyatının hızlanması, petrol fiyatlarında sert geri çekilmeye neden oldu. Ham petrol fiyatlarının yeniden 100 dolar seviyesinin altına inmesi, Türkiye’de benzin ve motorin fiyatlarına indirim beklentisini beraberinde getirdi.
Son haftalarda Orta Doğu’daki jeopolitik riskler nedeniyle yükseliş eğiliminde olan petrol fiyatları, bölgedeki tansiyonun düşmesiyle yön değiştirdi. Özellikle ABD ile İran arasında anlaşma ihtimalinin güçlenmesi, enerji piyasalarında arz endişelerinin azalmasını sağladı. İran’ın onay verdiği petrol tankerlerinin yeniden Hürmüz Boğazı üzerinden geçiş yapmaya başlaması, küresel petrol akışına ilişkin kaygıları hafifleten en kritik gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda sevkiyatın yeniden hız kazanması, piyasaların daha önce fiyatladığı arz daralması riskini önemli ölçüde düşürdü. Bu gelişmeyle birlikte petrol fiyatları üzerindeki “jeopolitik risk primi” zayıflarken, uluslararası piyasalarda ham petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareket hız kazandı.
Petrol fiyatlarındaki gerilemenin ardından Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına yönelik önemli bir düzenleme beklentisi oluştu. Sektör kaynaklarına göre 2 Haziran salı gününden itibaren benzinde 5,50 lira, motorinde ise 7,25 lira tutarında indirim uygulanması öngörülüyor. Son dönemde art arda gelen zamların ardından gündeme gelen bu indirim, araç sahipleri tarafından yakından takip ediliyor.
Ancak açıklanan indirimin tamamı doğrudan pompa fiyatlarına yansımayacak. Türkiye’de uygulanan eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarında vergi düzenlemesi üzerinden dengeleme mekanizması oluşturduğu için indirimin yalnızca belirli kısmı tüketiciye ulaşacak. Bu kapsamda benzinde tüketiciye yansıyacak indirimin 1,38 lira, motorinde ise 1,81 lira seviyesinde olması bekleniyor.
Bu nedenle küresel petrol fiyatlarında yaşanan sert geri çekilmeye rağmen pompada görülecek fiyat düşüşü daha sınırlı kalacak. Uzmanlara göre enerji maliyetlerindeki düşüşün vatandaşın cebine tam anlamıyla yansımamasının temel nedeni, vergi mekanizmaları ve eşel mobil sisteminin işleyişi olarak öne çıkıyor.
Beklenen indirimin ardından büyük şehirlerde akaryakıt fiyatlarında yeni seviyeler oluşacak. Buna göre İstanbul’da benzinin litre fiyatının yaklaşık 62,94 liraya, Ankara’da 63,91 liraya ve İzmir’de ise 64,19 liraya gerilemesi bekleniyor. Bölgesel dağıtım maliyetleri ve bayi fiyat politikaları nedeniyle şehirler arasında küçük farklılıkların oluşabileceği belirtiliyor.
Petrol piyasalarındaki son gelişmeler yalnızca akaryakıt fiyatlarını değil, aynı zamanda küresel enflasyon görünümünü de etkileyebilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor. Enerji maliyetlerinin düşmesi, taşımacılık ve üretim giderleri üzerinde baskıyı azaltarak enflasyonla mücadeleye destek sağlayabilir. Ancak uzmanlar, Orta Doğu’daki diplomatik sürecin hâlâ kırılgan olduğuna dikkat çekiyor. ABD ile İran arasındaki olumlu atmosferin bozulması veya Hürmüz Boğazı’nda yeni bir güvenlik riski oluşması durumunda petrol fiyatlarında yeniden sert yükselişler yaşanabileceği ifade ediliyor.
Önümüzdeki günlerde piyasalarda gözler, hem ABD-İran hattındaki diplomatik temaslara hem de küresel petrol arzındaki normalleşmenin kalıcı olup olmayacağına çevrilmiş durumda. Eğer mevcut sakinleşme devam ederse akaryakıt fiyatlarında ilave indirim ihtimali gündeme gelebilir. Ancak jeopolitik risklerin yeniden yükselmesi, fiyatlarda yeni dalgalanmaların kapısını aralayabilir.
