Orta Doğu’da jeopolitik tansiyonu düşüren kritik bir gelişme küresel piyasalarda güçlü etkiler yarattı. Abbas Arakçi tarafından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi geçişlerine tamamen açıldığı duyuruldu. Bu kararın, Lübnan’daki ateşkes süreciyle koordineli ve geçici bir uygulama olduğu özellikle vurgulandı. Açıklamanın hemen ardından enerji, emtia ve hisse senedi piyasalarında dikkat çekici hareketlilik yaşandı.
İran tarafı, daha önce uygulanan geçiş kısıtlamalarının kaldırıldığını ve gemi trafiğinin koordineli güzergahlar üzerinden yeniden serbest bırakıldığını belirtti. Bu adım, küresel ticaretin en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı üzerindeki belirsizlikleri önemli ölçüde azalttı. Ancak kararın yalnızca ateşkes süresi boyunca geçerli olması, piyasalarda temkinli iyimserliği beraberinde getirdi.
Bu gelişmenin en hızlı etkisi petrol piyasasında görüldü. Uzun süredir arz kesintisi riskiyle yükseliş eğiliminde olan fiyatlar, boğazın yeniden açılmasıyla birlikte sert bir geri çekilme yaşadı. Petrol fiyatları yüzde 9’un üzerinde düşerken, Brent petrol 87 dolar seviyesine kadar geriledi. Arz endişelerinin azalması, yatırımcıların risk primini hızla fiyatlardan çıkarmasına neden oldu. Enerji maliyetlerinin düşebileceği beklentisi ise küresel ekonomiye dair olumlu algıyı güçlendirdi. Ayrıca, Avrupa’da gaz fiyatları Hürmüz Boğazı’nın açılacağı açıklamasıyla 38 euroya geriledi.
Enerji fiyatlarındaki düşüşe rağmen değerli metallerde yükseliş yaşanması dikkat çekti. Ons altın yüzde 1,3 artışla 4.850 dolar seviyesinin üzerine çıkarken, yurt içinde gram altın 7 bin TL eşiğini aştı. Aynı dönemde ons gümüş de yüzde 4,5 yükselerek 82 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Bu durum, yatırımcıların jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmadığını düşündüğünü ve güvenli liman talebinin sürdüğünü gösterdi.
Türkiye piyasaları da küresel gelişmelere hızlı tepki verdi. Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi yüzde 1,2’nin üzerinde yükseliş kaydetti. Özellikle enerji maliyetlerindeki olası düşüşün sanayi şirketlerinin kârlılığına olumlu yansıyabileceği beklentisi, hisse senetlerine alım getirdi. Jeopolitik risklerin azalmasıyla birlikte gelişmekte olan piyasalara yönelik risk iştahında da artış gözlendi.
Uzmanlara göre bu gelişme, kısa vadede piyasalarda rahatlama sağlasa da kalıcı bir istikrar için bölgedeki siyasi sürecin devam etmesi gerekiyor. Hürmüz Boğazı’nın dünya petrol arzının yaklaşık üçte birinin geçtiği kritik bir hat olduğu düşünüldüğünde, burada alınan her kararın küresel fiyatlamalar üzerinde doğrudan etkili olduğu belirtiliyor. Ayrıca ateşkesin geçici olması, piyasalarda yeniden dalgalanma ihtimalini canlı tutuyor.
Önümüzdeki süreçte yatırımcıların odağında, ateşkesin süresi, bölgedeki diplomatik temaslar ve İran’ın benzer adımları sürdürüp sürdürmeyeceği olacak. Enerji arz güvenliği, enflasyon görünümü ve merkez bankalarının politikaları açısından bu gelişmenin zincirleme etkileri yakından izlenecek.
