ABD ekonomisinin “batıyor” söylemleriyle gündeme gelmesi yeni değil, ancak bu kez tartışmayı alevlendiren veri oldukça çarpıcı: ulusal borç 39 trilyon dolar seviyesine ulaşarak tarihi zirveyi gördü. Bu rakam tek başına bile küresel ekonomi açısından ciddi bir uyarı niteliği taşıyor. Üstelik aynı dönemde federal harcamaların 3,4 trilyon doları aşması, mali disiplin konusundaki soru işaretlerini daha da büyütüyor.
Ancak bu tabloyu değerlendirirken yalnızca borcun büyüklüğüne odaklanmak eksik bir analiz olur. ABD, dünyanın en büyük ekonomisi olmasının yanı sıra, aynı zamanda küresel rezerv para birimi olan doların sahibidir. Bu durum, diğer ülkelerin aksine ABD’ye borçlanma konusunda benzersiz bir esneklik sağlar. Yani borcun büyüklüğü tek başına iflas anlamına gelmez. Asıl kritik soru şudur: Bu borç sürdürülebilir mi?
Borç artışının arkasındaki temel nedenlere bakıldığında, kronik bütçe açıkları, artan savunma harcamaları ve sosyal güvenlik gibi zorunlu giderler öne çıkıyor. Özellikle son yıllarda yaşanan jeopolitik gerilimler ve askeri operasyonlar, bu yükü daha da artırmış durumda. Nitekim ABD’li Senatör Bernie Sanders’ın açıkladığı verilere göre, İran’a yönelik askeri operasyonların maliyeti şimdiden 22,8 milyar dolara ulaşmış durumda. Bu rakam, kamuoyunda ciddi bir tartışma başlatmış durumda.
Sanders’ın dikkat çektiği bir diğer önemli nokta ise fırsat maliyeti. Yani bu paranın başka alanlarda kullanılma ihtimali. 22,8 milyar dolarla 6,8 milyon çocuğa sağlık hizmeti sağlanabileceği, 2,6 milyon sosyal konut inşa edilebileceği ve 240 bin öğretmenin istihdam edilebileceği vurgusu, ekonomik tercihler ile toplumsal ihtiyaçlar arasındaki çelişkiyi net bir şekilde ortaya koyuyor.
Peki gerçekten ABD ekonomisi çöküşe mi gidiyor? Kısa vadede bu pek olası görünmüyor. Çünkü ABD hâlâ güçlü bir üretim kapasitesine, derin finansal piyasalara ve küresel yatırımcı güvenine sahip. Ancak uzun vadede riskler göz ardı edilemez. Faiz oranlarının yüksek kalması durumunda borcun çevrilme maliyeti ciddi şekilde artabilir ve bu da bütçe üzerinde daha fazla baskı oluşturur.
Daha da önemlisi, borcun milli gelire oranı sürekli artarsa, bu durum ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir ve gelecekte daha sert mali önlemleri zorunlu kılabilir. Yani bugün “yönetilebilir” görünen borç, yarının en büyük ekonomik krizine dönüşebilir.
Sonuç olarak, ABD’nin 39 trilyon dolarlık borcu tek başına bir çöküş işareti değil, ancak sürdürülebilirlik açısından ciddi bir kırılma noktasına yaklaşıldığını gösteren güçlü bir sinyal. Asıl mesele borcun büyüklüğü değil, bu borcun nasıl yönetileceği ve hangi önceliklerle şekilleneceğidir. Eğer mevcut harcama politikaları ve bütçe açıkları bu şekilde devam ederse, bugün tartışılan riskler yarının kaçınılmaz gerçekleri haline gelebilir.
