Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) yayımladığı veriler, 2025 yılında gıda fiyatlarında hem markette hem de üreticide belirgin artışlar yaşandığını ortaya koydu. Yıl genelinde markette takip edilen ürünlerin büyük bölümünde fiyatlar yükselirken, hem markette hem üreticide fiyatı en fazla artan ürün limon oldu. Aralık ayına gelindiğinde ise markette zam şampiyonu kabak, üreticide ise mandalina olarak kayıtlara geçti.
Market fiyatlarında 2025 bilançosu
TZOB verilerine göre 2025 yılı boyunca markette takip edilen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13’ünde ise fiyat düşüşü yaşandı. Bu tablo, tüketicinin mutfak harcamalarında ciddi bir baskı oluştuğunu gösterdi.
Geçen yıla kıyasla markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 133,4 ile limon oldu. Limonu yüzde 110,4 artışla elma, yüzde 106,6 ile fındık ve yüzde 100,8 ile Antep fıstığı izledi. Artış oranları, özellikle meyve ve kuruyemiş grubunda dikkat çekici seviyelere ulaştı.
Öte yandan bazı sebzelerde fiyat düşüşleri görüldü. Market fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 40,6 ile beyaz lahana olurken, bunu yüzde 39,8 ile marul, yüzde 39,5 ile karnabahar ve yüzde 29,1 ile kuru soğan takip etti.
Üreticide 2025: Limon rekor kırdı
2025 yılında üreticide takip edilen 33 ürünün 16’sında fiyat artışı, 15’inde düşüş yaşanırken, 2 üründe fiyat değişimi olmadı. Üretici tarafındaki en çarpıcı veri ise limonda görüldü.
Geçen yıla göre üreticide fiyatı en fazla artan ürün yüzde 343,4 ile limon oldu. Bu artış, girdi maliyetleri ve arz koşullarındaki sıkıntıların üretici fiyatlarına ne denli yansıdığını gözler önüne serdi. Limonu yüzde 160,4 ile Antep fıstığı, yüzde 159,3 ile kuru kayısı ve yüzde 125,4 ile fındık izledi.
Üreticide fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 58,8 ile sivri biber oldu. Sivri biberdeki düşüşü karnabahar, marul ve kuru soğan izledi. Bu ürünlerde arz fazlası ve mevsimsel etkilerin belirleyici olduğu değerlendiriliyor.
Aralık ayında markette zam yağmuru
Aralık ayı verileri, yılın son ayında fiyat hareketlerinin daha da hızlandığını gösterdi. Markette 41 ürünün 30’unda fiyat artışı, 11’inde ise düşüş görüldü.
Aralık ayının market zam şampiyonu yüzde 97,5 artışla kabak oldu. Kabağı yüzde 77,3 ile domates, yüzde 75 ile salatalık ve yüzde 53,3 ile patlıcan takip etti. Bu artışlar, kış döneminde sera ürünlerinde maliyet baskısının arttığını ortaya koydu.
Aynı dönemde fiyatı en çok düşen ürün yüzde 16,1 ile ayçiçek yağı olurken, toz şeker, portakal ve ıspanak da düşüş yaşayan ürünler arasında yer aldı.
Üreticide Aralık ayının yıldızı mandalina
Aralık ayında üreticide 33 ürünün 11’inde fiyat artışı, 15’inde düşüş, 7’sinde ise değişim olmadı. Bu dönemde en fazla fiyat artışı yüzde 69,4 ile mandalinada görüldü. Mandalinayı salatalık, patlıcan ve kabak izledi.
Üreticide aralık ayında en fazla fiyat düşüşü yüzde 38,1 ile beyaz lahana oldu. Lahanadaki düşüşü marul, havuç ve pırasa takip etti.
Fark açılıyor
Uzmanlar, TZOB verilerinin üretici ile market fiyatları arasındaki farkın halen yüksek seyrettiğine işaret ettiğini belirtiyor. Girdi maliyetleri, nakliye, depolama ve aracılık zincirinin uzunluğu hem üreticiyi hem tüketiciyi zorlamaya devam ediyor. Özellikle limon örneğinde görülen sert artışların, önümüzdeki dönemde tarım politikaları ve arz planlamasının daha fazla tartışılmasına yol açması bekleniyor.
