Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) haziran ayı enflasyon verilerini açıklamasıyla birlikte, milyonlarca kiracıyı ve ev sahibini ilgilendiren temmuz ayı kira artış oranı da netleşti. TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre belirlenen kira zam oranı, temmuz ayında yüzde 43,23 olarak uygulanacak. Bu oran hem konut hem de iş yeri kira sözleşmelerinde geçerli olacak.
Yasal sınır nasıl belirleniyor?
Kira zamları, Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesi uyarınca TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre hesaplanıyor. Buna göre mal sahibi, yeni kira döneminde TÜİK tarafından açıklanan bu oranın üzerinde zam talep edemiyor. Taraflar daha düşük bir oranda anlaşabilse de, kanunen üst sınır bu şekilde belirlenmiş oluyor.
Kim ne kadar kira ödeyecek?
Temmuz ayıyla birlikte kira sözleşmesi yenilenecek kiracılar, TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre yüzde 43,23 oranında zamlı kira ödeyecek. Örnek zamlı kira tutarları şöyle:
- 15 bin TL kira ödeyen bir kiracı, yeni dönemde 21 bin 484 TL kira ödeyecek. (Artış: 6 bin 484 TL)
- 20 bin TL kira ödeyen bir kiracı, yeni dönemde 28 bin 645 TL kira ödeyecek. (Artış: 8 bin 645 TL)
- 25 bin TL kira ödeyen bir kiracı, yeni dönemde 35 bin 807 TL kira ödeyecek. (Artış: 10 bin 807 TL)
- 30 bin TL kira ödeyen bir kiracı, yeni dönemde 42 bin 968 TL kira ödeyecek. (Artış: 12 bin 968 TL)
- 35 bin TL kira ödeyen bir kiracı, yeni dönemde 50 bin 130 TL kira ödeyecek. (Artış: 15 bin 130 TL)
- 40 bin TL kira ödeyen bir kiracı, yeni dönemde 57 bin 291 TL kira ödeyecek. (Artış: 17 bin 291 TL)
- 45 bin TL kira ödeyen bir kiracı, yeni dönemde 64 bin 452 TL kira ödeyecek. (Artış: 19 bin 452 TL)
- 50 bin TL kira ödeyen bir kiracı, yeni dönemde 71 bin 614 TL kira ödeyecek. (Artış: 21 bin 614 TL)
Geçen ay zam oranı daha yüksekti
Haziran ayında kira artış oranı yüzde 45,80 olarak belirlenmişti. Bu oran, TÜFE’nin önceki 12 aylık ortalamasına dayanıyordu. Böylece temmuz ayında kira zam oranında bir miktar düşüş yaşanmış olsa da, yüzde 43’ün üzerindeki artış halen kiracılar açısından oldukça yüksek seviyede.
Örnek hesaplama nasıl yapılıyor?
Kira artışı hesaplanırken mevcut kira bedeli, TÜİK’in açıkladığı 12 aylık TÜFE ortalamasıyla çarpılıyor. Örneğin;
- Mevcut kira: 15.000 TL
- TÜFE ortalaması: %43,23
- Zam tutarı: 15.000 TL x 0,4323 = 6.484 TL
- Yeni kira bedeli: 15.000 TL + 6.484 TL = 21.484 TL
Bu örnek hem konut hem iş yeri kiralamaları için geçerli.
Kiracılar için yük ağırlaşıyor
Son bir yıldır Türkiye’de konut kiralarındaki artış zaten enflasyonun da üzerinde seyrederken, TÜFE’ye endeksli kira artış oranlarının yüzde 40’ların üzerinde devam etmesi kiracıların bütçelerini zorlamaya devam ediyor. Pek çok büyükşehirde zaten serbest piyasada kiralar yeni kiracılar için daha da yüksek seviyelere çıkarken, mevcut kiracıların sözleşme yenilemelerinde dahi bu oranlar nedeniyle ciddi ek maliyetler oluşuyor.
Bu nedenle kira artışlarının sürdürülebilir seviyelere inmesi için genel enflasyonun kalıcı şekilde düşmesi büyük önem taşıyor. Aksi halde özellikle sabit gelirli vatandaşların barınma yükü, giderek daha ağır bir hal alacak gibi görünüyor.
