Türkiye ekonomisinin nabzını tutan en kritik göstergelerden biri olan enflasyon, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan son verilerle yeniden tartışmanın merkezine yerleşti. Mart ayına ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmış veriler, ilk bakışta bir miktar iyimserlik sunsa da detaylara inildiğinde tablo daha karmaşık bir görünüm ortaya koyuyor.
Mevsim etkisinden arındırılmış TÜFE’nin mart ayında yüzde 2,02 artış göstermesi, bir önceki ay kaydedilen yüzde 2,77’lik artışa kıyasla belirgin bir yavaşlamaya işaret ediyor. Bu durum, özellikle para politikası açısından “enflasyonda momentum kaybı başladı mı?” sorusunu gündeme getiriyor. Ancak burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, bu yavaşlamanın kalıcı mı yoksa geçici mi olduğu.
Çekirdek göstergelere bakıldığında tablo daha temkinli okunmalı. İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’nin yüzde 1,84 artması, temel fiyat dinamiklerinde görece kontrollü bir artış olduğunu gösteriyor. Buna karşın daha geniş kapsamlı çekirdek göstergede yüzde 2,11’lik artış, iç talep kaynaklı fiyat baskılarının hâlâ güçlü olduğunu ortaya koyuyor. Bu da enflasyonun sadece maliyet değil, aynı zamanda talep yönlü faktörlerle de beslendiğini gösteriyor.
Alt kalemler incelendiğinde ise ayrışma oldukça dikkat çekici. Enerji fiyatlarında yüzde 4,75’lik artış, küresel gelişmelerin ve kur etkisinin hâlâ önemli bir risk unsuru olduğunu ortaya koyarken, gıda fiyatlarındaki yüzde 0,89’luk artış görece sınırlı kalmış durumda. Ancak bu düşük artışın kalıcı olacağına dair güçlü bir sinyal henüz yok. Özellikle tarım maliyetleri ve arz zinciri sorunları düşünüldüğünde gıda enflasyonu her an yeniden hız kazanabilir.
Hizmet tarafındaki yüzde 2,77’lik artış ise en kritik başlıklardan biri. Çünkü hizmet enflasyonu genellikle daha yapışkan bir karakter taşır ve düşmesi daha uzun zaman alır. Bu kalemdeki yüksek seyir, enflasyonla mücadelenin kısa vadede kolay olmayacağını açıkça gösteriyor. Aynı şekilde enerji ve gıda dışı mallardaki yüzde 1,37’lik artış, üretim maliyetlerinin fiyatlara yansımaya devam ettiğini teyit ediyor.
Diğer taraftan, TÜİK’in açıkladığı manşet verilere göre mart ayında aylık enflasyon yüzde 1,94, yıllık enflasyon ise yüzde 30,87 olarak gerçekleşti. Yıllık bazda düşüş eğilimi dikkat çekse de, bu gerilemenin önemli ölçüde baz etkisinden kaynaklandığını unutmamak gerekiyor. Yani gerçek anlamda bir dezenflasyon sürecine girilip girilmediği henüz net değil.
Burada kritik soru şu: Türkiye ekonomisi gerçekten enflasyonda kalıcı bir düşüş patikasına mı giriyor, yoksa bu sadece geçici bir yavaşlama mı? Mevcut veriler ikinci ihtimali tamamen dışlamıyor. Özellikle hizmet enflasyonunun yüksek seyri, enerji fiyatlarındaki oynaklık ve iç talebin hâlâ güçlü olması, risklerin sürdüğünü gösteriyor.
Bununla birlikte para politikası tarafında sıkı duruşun korunması, kredi büyümesinin kontrol altına alınması ve mali disiplinin sürdürülmesi halinde enflasyondaki bu yavaşlama trendi güçlenebilir. Aksi halde, özellikle yaz ayları sonrası yeniden hızlanan bir enflasyonla karşılaşmak sürpriz olmayacaktır.
Sonuç olarak mart verileri, enflasyonda “kontrollü bir yavaşlama” sinyali verse de henüz net bir zaferden söz etmek mümkün değil. Ekonomide dengelenme süreci devam ederken, asıl belirleyici olan önümüzdeki aylarda çekirdek göstergelerde görülecek eğilim olacak. Bu nedenle iyimser olmak için erken, temkinli olmak için ise fazlasıyla neden var.
