Türkiye’de emeklilik artık sadece yıllarca çalışmanın, prim doldurmanın ve yaş beklemenin sonucu değil. Son yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) raporu, emekliliğin hangi yıl dilekçe verdiğinizle doğrudan bağlantılı hâle geldiğini net biçimde ortaya koyuyor. Aynı prim gün sayısına, aynı kazanca ve aynı sigortalılık süresine sahip iki kişinin, yalnızca başvuru yılı farklı olduğu için yüzde 30’a varan maaş farklarıyla karşı karşıya kalması, sosyal güvenlik sisteminde ciddi bir adalet sorununa işaret ediyor.
KDK’nın 2024 ve 2025 yıllarını mercek altına alan raporu, uzun süredir emekliler arasında konuşulan ancak resmî olarak bu denli net ortaya konmayan bir gerçeği gözler önüne serdi. Emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan güncelleme katsayısının, yıllık enflasyon ve büyüme oranlarına bağlı olarak değişmesi, sistemi teknik olarak doğru; ancak sosyal olarak sorunlu bir noktaya taşıyor. Özellikle yüksek enflasyonun ardından gelen görece düşük enflasyonlu yıllarda, yeni emekli olanlar açık biçimde dezavantajlı hâle geliyor.
Daha da çarpıcı olan, bu tablonun geçici değil, 2026 yılında emekli olacaklar için daha da derinleşme ihtimali taşıması. Raporda, 2026’da bağlanacak emekli aylıklarının 2025’e kıyasla daha düşük kalabileceği değerlendirmesi yer alıyor. Yani sorun yalnızca geçmişte yaşanmış bir mağduriyet değil; aksine, önümüzdeki yıllarda da devam etme riski taşıyan yapısal bir problem.
Bu noktada mesele yalnızca bireysel gelir kaybı değil. Aynı emeğe farklı ücret algısı, sosyal güvenlik sistemine duyulan güveni sarsıyor. İnsanlar artık “ne kadar çalıştım” sorusundan çok, “hangi yıl emekli olursam daha avantajlı olurum” hesabı yapıyor. KDK’nın da açıkça belirttiği gibi, emeklilik zamanlaması çalışma süresinin önüne geçmiş durumda. Bu da sistemin doğasına aykırı bir tablo yaratıyor.
Daha erken başvurup maaş avantajı yakalamaya çalışanlar, Sosyal Güvenlik Kurumu üzerinde ciddi bir başvuru yükü oluştururken; geç emekli olanlar ise açık bir gelir kaybıyla karşı karşıya kalıyor. Bu dengesizlik, sadece SGK’nın iş yükünü artırmakla kalmıyor; aynı zamanda erken emeklilik eğilimini teşvik ederek prim gelirlerini azaltma, emekli olduktan sonra çalışmaya devam edenleri ise kayıt dışı istihdama yönlendirme riski taşıyor. Uzun vadede bu tablo, sistemin sürdürülebilirliğini de tehdit ediyor.
KDK’nın raporundaki en önemli çağrı ise açık ve net: Mevzuatta düzenleme şart. Emekli aylıkları arasındaki bu farkların kalıcı hâle gelmemesi için daha adil, istikrarlı ve öngörülebilir bir hesaplama sistemine ihtiyaç var. Aksi hâlde emeklilik, bir sosyal hak olmaktan çıkıp, doğru zamanı tutturabilenlerin kazandığı bir şans oyununa dönüşme riski taşıyor.
Bugün tartışılan konu, sadece emeklilerin değil; gelecekte emekli olacak milyonların meselesi. Sosyal güvenlik sistemi, bireyleri hesap kitap yapmaya zorlayan değil, emeğin karşılığını eşit ve adil biçimde veren bir yapı olmak zorunda. Aynı prim, aynı kazanç ve aynı çalışma süresi varsa, maaşlar arasında uçurum değil; adalet olmalı.
