Türkiye’de geri dönüşüm ve atık yönetimi alanında uzun süredir hazırlıkları sürdürülen Depozito İade Sistemi (DİS) için geri sayım başladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, vatandaşların depozito iade noktalarına teslim edeceği pet şişe, cam şişe ve metal içecek kutuları için adet başına 1 lira ödeme yapılacağını açıkladı. Türkiye genelinde uygulanacak sistemin 1 Temmuz 2026 tarihinde resmen devreye alınması planlanıyor.
Yeni uygulama ile birlikte vatandaşlar, belirlenen depozito iade makinelerine bıraktıkları içecek ambalajları karşılığında ekonomik kazanç elde ederken aynı zamanda geri dönüşüme doğrudan katkı sağlayacak. Bakanlık tarafından yapılan açıklamalara göre sistem kapsamında teslim edilen ambalajlar karşılığında elde edilen ödemeler, vatandaşların hesaplarına aktarılabilecek veya anlaşmalı marketlerde alışveriş sırasında kullanılabilecek. Böylece geri dönüşüm yalnızca çevresel bir sorumluluk olmaktan çıkıp aynı zamanda ekonomik bir teşvik mekanizmasına dönüşecek.
1 Temmuz 2026 itibarıyla tüm Türkiye’de başlayacak uygulama, çevreye bırakılan atık miktarının azaltılması, geri dönüşüm oranlarının artırılması ve doğal kaynak kullanımının daha sürdürülebilir hale getirilmesi açısından önemli bir adım olarak görülüyor. Özellikle plastik atıkların doğada uzun yıllar çözünmeden kalması ve çevre kirliliğine yol açması nedeniyle sistemin çevresel etkisinin büyük olması bekleniyor. Cam ve metal ambalajların yeniden ekonomiye kazandırılması da enerji tasarrufu ve üretim maliyetlerinin azaltılması açısından dikkat çekici bir avantaj sağlayacak.
Depozito iade sisteminden yararlanmak isteyen vatandaşların, teslim edecekleri ambalajların üzerinde yer alan “doğa” simgesini kontrol etmeleri gerekecek. Bakanlık, yalnızca sisteme dahil edilen ve özel işaret taşıyan ürünlerin depozito kapsamına alınacağını belirtiyor. Bu nedenle piyasadaki tüm şişe ve kutular değil, belirlenen standartlara sahip ambalajlar iade kapsamında değerlendirilecek.
Sistem için kurulacak depozito iade makinelerinin marketler, alışveriş merkezleri ve vatandaşların yoğun olarak kullandığı alanlarda yaygınlaştırılması hedefleniyor. Böylece vatandaşların sisteme erişiminin kolaylaştırılması ve geri dönüşüm alışkanlığının günlük yaşamın bir parçası haline getirilmesi amaçlanıyor. Uzmanlara göre Avrupa’da benzer sistemlerin yüksek geri dönüşüm oranlarına ulaşması, Türkiye’de uygulanacak modelin de başarılı olabileceğine işaret ediyor.
Öte yandan Bakanlık, sistemle ilgili kamuoyunda oluşabilecek fiyat artışı endişelerine de açıklık getirdi. Yapılan duyuruda, depozito uygulaması nedeniyle ürün fiyatlarına ek bir ücret yansıtılmayacağı vurgulandı. Vatandaşlardan “depozito bedeli” adı altında fazladan ücret talep edilmesinin söz konusu olmadığı belirtilirken, ek ücret isteyen kişi veya işletmeler hakkında yasal işlem uygulanacağı ifade edildi.
Depozito İade Sistemi’nin yalnızca geri dönüşüm oranlarını artırması değil, aynı zamanda çevre bilincini güçlendirmesi de bekleniyor. Özellikle çocuklar ve gençler açısından geri dönüşüm alışkanlığının teşvik edilmesi, uzun vadede çevre dostu tüketim kültürünün yaygınlaşmasına katkı sağlayabilir. Uzmanlar, sistemin başarılı olabilmesi için vatandaşların bilinçlendirilmesi, makinelerin yaygınlaştırılması ve lojistik altyapının sorunsuz işlemesinin kritik önemde olduğuna dikkat çekiyor. Türkiye’nin atık yönetiminde yeni bir döneme girmesi beklenen bu uygulama, hem çevresel sürdürülebilirlik hem de ekonomik geri kazanım açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
