Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın açıkladığı Aralık 2025 dönemi Kısa Vadeli Dış Borç (KVDB) verileri, manşette sınırlı bir rahatlamaya işaret ediyor. Türkiye’nin kısa vadeli dış borç stoku bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,3 azalarak 165,7 milyar dolara geriledi. İlk bakışta bu düşüş olumlu görünebilir. Ancak detaylara inildiğinde, riskin azalmaktan çok sektörler arasında yer değiştirdiği anlaşılıyor.
Asıl dikkat çekici veri, kalan vadeye göre hesaplanan borç stoku. Orijinal vadesine bakılmaksızın bir yıl veya daha az süresi kalmış borçları kapsayan bu tutar 225,4 milyar dolar seviyesinde. Bu rakam, Türkiye’nin önümüzdeki 12 ay içinde çevirmesi gereken dış yükümlülüklerin büyüklüğünü ortaya koyuyor. 165,7 milyar dolarlık stok ile 225,4 milyar dolarlık kalan vade arasındaki fark, çevrim riskinin hâlâ yüksek olduğunu gösteriyor.
Bankacılık sektöründe düşüş dikkat çekici. Bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç yüzde 0,8 azalarak 72,5 milyar dolara indi. Merkez Bankası yükümlülüklerinde ise yüzde 10’luk gerileme ile 25 milyar dolarlık seviyeye çekilme var. Yurt içi bankaların yurt dışından kullandıkları kısa vadeli kredilerin yüzde 10,8 düşerek 8,6 milyar dolara gerilemesi, bankaların dış kaynak kullanımında daha temkinli davrandığını gösteriyor. Aynı şekilde, yurt dışı yerleşiklerin bankalardaki mevduatında da azalma söz konusu. Bu tablo, bankacılık sektörünün dış borç kompozisyonunu daha kontrollü yönetmeye çalıştığını düşündürüyor.
Buna karşılık diğer sektörlerde tablo tersine dönüyor. Banka dışı kesimin kısa vadeli dış borcu yüzde 4,5 artarak 68,3 milyar dolara çıktı. Özellikle dış ticaret işlemlerinden kaynaklanan ticari kredi yükümlülüklerinin yüzde 4,7 artarak 62,5 milyar dolara ulaşması önemli. Bu artış, reel sektörün ithalat ve ticaret finansmanı kanalıyla dış kaynak kullanımını artırdığını gösteriyor. Nakit kredi yükümlülüklerindeki artış da bu eğilimi destekliyor. Yani bankalar frene basarken reel sektör gazı artırmış görünüyor.
Döviz kompozisyonu da kırılganlık açısından kritik. Kısa vadeli dış borcun yüzde 35’i ABD doları, yüzde 27,9’u Euro, yüzde 22,7’si Türk lirası ve yüzde 14,4’ü diğer para birimlerinden oluşuyor. Bu dağılım, kur hareketlerinin borç dinamikleri üzerindeki etkisini net biçimde ortaya koyuyor. Özellikle dolar ve Euro ağırlığının yüksek olması, küresel faiz ve kur oynaklığına duyarlılığı artırıyor. Kur şokları hâlâ en büyük risk unsuru olmaya devam ediyor.
Kalan vadeye göre verilerde de önemli sinyaller var. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye’deki bankalardaki mevduat stoku 63,9 milyar dolara gerilerken, ticari kredi yükümlülüklerinin 63,1 milyar dolara yükselmesi dikkat çekiyor. Bu durum, sıcak para niteliğindeki mevduatların azalırken ticaret kaynaklı borçların arttığını gösteriyor. Bir başka ifadeyle, kısa vadeli fon akımlarının kompozisyonu değişiyor.
Peki bu tablo ne anlama geliyor? Öncelikle, kısa vadeli dış borç stokunda görülen yüzde 0,3’lük gerileme yapısal bir iyileşmeye işaret etmiyor. Daha çok sınırlı bir dengeleme söz konusu. Asıl belirleyici unsur, bu borcun çevrilme kapasitesi. Türkiye’nin ihracat performansı, turizm gelirleri, rezerv yeterliliği ve küresel finansal koşullar bu noktada kritik öneme sahip.
Eğer küresel faizlerde düşüş eğilimi güçlenir ve risk iştahı artarsa, borç çevirme oranlarında sorun yaşanmayabilir. Ancak küresel likidite daralır veya jeopolitik riskler artarsa, kısa vadeli borcun çevrilme maliyeti yükselebilir. Bu nedenle sorun borcun büyüklüğünden çok, finansman koşullarının sürdürülebilirliğinde yatıyor.
Sonuç olarak, veriler alarm zilleri çalmıyor; ancak rahatlama için de erken. Bankacılık tarafındaki düşüş olumlu bir sinyal verirken, reel sektör borçlanmasındaki artış dikkatle izlenmeli. Türkiye ekonomisi için temel mesele, kısa vadeli borç bağımlılığını azaltıp daha uzun vadeli ve kalıcı finansman yapısına geçebilmek. Aksi halde her küresel dalgalanmada aynı kırılganlık başlığı yeniden gündeme gelecektir.
