Altın piyasasında son dönemde yaşanan dalgalanmalar, değerli metallerin yönüne ilişkin tartışmaları yeniden gündemin merkezine taşıyor. Güvenli liman olarak görülen altın, küresel belirsizliklerin arttığı dönemlerde yatırımcıların ilk tercihlerinden biri olmasına rağmen her koşulda yükselen bir varlık değil. Özellikle petrol fiyatları, ABD tahvil getirileri, doların seyri ve merkez bankalarının para politikalarına ilişkin beklentiler, altının yönünü belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. Son yükselişin ardından yeniden satış baskısının ortaya çıkması da piyasada dikkatle izlenmesi gereken bir döneme girildiğini gösteriyor. Ons altında 4.075 dolar seviyesinin kritik destek olarak öne çıkması, önümüzdeki günlerde yaşanabilecek fiyat hareketlerinin önemini artırıyor.
Altın fiyatlarında perşembe günü görülen toparlanmanın cuma günü yerini yeniden satışlara bırakması, kısa vadeli görünümde alıcıların henüz güçlü bir üstünlük sağlayamadığına işaret ediyor. Üstelik dolar ve ABD tahvil getirilerinde sınırlı gerilemeler yaşanmasına rağmen altının yükselişini koruyamaması, piyasadaki zayıflığın yalnızca tek bir değişkenle açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Normal şartlarda doların ve tahvil getirilerinin gerilemesi altın için destekleyici kabul edilir. Çünkü doların zayıflaması, dolar üzerinden fiyatlanan altını diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar açısından daha erişilebilir hale getirirken tahvil getirilerinin düşmesi de faiz getirisi bulunmayan altının alternatif maliyetini azaltır. Buna rağmen fiyatların kalıcı bir yükseliş sergileyememesi, jeopolitik risklerin ve faiz beklentilerinin piyasa üzerindeki etkisinin sürdüğünü gösteriyor.
Altın yatırımcılarının önündeki en önemli meselelerden biri, Orta Doğu’daki gerilimin enerji fiyatları üzerinden küresel ekonomiye nasıl yansıyacağı. ABD ile İran arasındaki askeri gerilime ilişkin endişeler nedeniyle cuma günü işlemlerin son bölümünde ham petrol fiyatlarının yaklaşık 3 dolar yükselmesi, piyasalardaki risk algısının yeniden değişebileceğini gösterdi. İlk bakışta jeopolitik gerilimlerin altına olan talebi artırması beklenebilir. Nitekim savaş ve siyasi belirsizlik dönemlerinde yatırımcıların güvenli liman arayışı altına destek sağlayabilir. Ancak enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon ve faiz beklentileri üzerinden oluşturduğu ikinci etki, altın açısından daha karmaşık bir tablo ortaya çıkarıyor.
Petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması, üretim ve taşımacılık maliyetlerini artırarak mal ve hizmet fiyatları üzerinde baskı oluşturabilir. Enerji maliyetlerinin enflasyonu yeniden hızlandırması halinde ABD Merkez Bankasının faiz indirimlerini ertelemesi veya faizleri daha uzun süre yüksek tutması gündeme gelebilir. Bu senaryoda ABD tahvillerinin getirileri ve dolar güç kazanabilir. Altın açısından asıl risk, jeopolitik gerilimin kendisinden çok, bu gerilimin enflasyonu ve faiz beklentilerini hangi yönde değiştireceğidir. Dolayısıyla savaş kaynaklı belirsizlikler altına talebi artırırken aynı gelişmelerin petrol fiyatlarını yükseltmesi, faiz indirimi beklentilerini zayıflatarak altının yükselişini sınırlayabilir.
Bu noktada ABD’nin 10 yıllık tahvil getirileri özel bir önem taşıyor. Forex piyasa analisti Fawad Razaqzada’nın değerlendirmesinde yüzde 5,00 ile yüzde 5,05 arasındaki bölge, tahvil getirileri açısından kritik bir eşik olarak öne çıkıyor. Getirilerin bu bölgeden yeniden yükselişe geçmesi, dolar üzerinde destek oluşturabileceği gibi altındaki satış baskısını da artırabilir. Bununla birlikte tahvil getirilerinin belirli bir seviyeye ulaşmasının tek başına altının yönünü kesin biçimde belirlemeyeceğini unutmamak gerekiyor. Enflasyon verileri, istihdam piyasası, Fed’in açıklamaları ve küresel risk iştahı birlikte değerlendirilmeden sağlıklı bir piyasa okuması yapmak mümkün değil.
Altının teknik görünümünde ise 4.075 dolar seviyesi, önümüzdeki dönemin en önemli eşiklerinden biri olarak öne çıkıyor. Ons altının bu bölgeden gelen alımlarla 4.100 dolara doğru toparlanmasına rağmen satışların yeniden etkili olması, desteğin gücünün test edildiğini gösteriyor. 4.075 doların aşağı yönlü kırılması halinde satışların hızlanması ve daha düşük fiyat bölgelerinin gündeme gelmesi riski bulunuyor. Ancak teknik desteklerin kırılması ihtimali ile bunun kesin olarak gerçekleşeceği düşüncesini birbirinden ayırmak gerekiyor. Fiyatlar destek seviyesinden yeniden tepki alabilir ve kısa vadeli görünüm beklenenden farklı bir yöne dönebilir.
Yükseliş beklentisinin güç kazanabilmesi içinse altının yalnızca birkaç seanslık tepki hareketi göstermesi yeterli olmayacak. Analizde 4.223 ile 4.282 dolar arasındaki bölge, kalıcı toparlanmanın teyidi açısından önemli bir direnç alanı olarak değerlendiriliyor. Fiyatların bu aralığı aşması, alıcıların yeniden güç kazandığına ilişkin daha olumlu bir işaret olabilir. Buna karşılık söz konusu direnç bölgesinin altında kalınması, yükseliş denemelerinin satışlarla karşılaşabileceği anlamına geliyor. Bu nedenle piyasada yalnızca yükseliş veya düşüş ihtimaline odaklanmak yerine, fiyatların kritik seviyeler karşısında nasıl davrandığını izlemek daha anlamlı.
Altın piyasasındaki zayıflığın diğer değerli metallere de yansıması, dikkat edilmesi gereken başka bir gelişme. Gümüş fiyatlarının hafta içinde 59 dolar seviyesindeki önemli desteğin altına gerilemesi, değerli metaller genelinde satış eğiliminin güç kazanabildiğini gösteriyor. Gümüş, altından farklı olarak sanayi üretimi ve teknolojik uygulamalardan da yoğun biçimde etkilendiği için küresel büyüme beklentilerine karşı daha hassas bir yapıya sahip. Bu nedenle gümüşteki düşüşü doğrudan altının da aynı oranda gerileyeceği şeklinde yorumlamak doğru olmaz. Bununla birlikte her iki metalde eş zamanlı zayıflama görülmesi, yatırımcıların risk azaltma eğilimine girmiş olabileceğini düşündürüyor.
Önümüzdeki haftada Çin’den açıklanacak büyüme, sanayi üretimi ve perakende satış verileri de değerli metallerin seyrinde etkili olabilir. Çin ekonomisinin ikinci çeyrekte yıllık yüzde 4,3 büyümesinin ardından üçüncü çeyrekte yüzde 4,4 büyümesi bekleniyor. Bu beklentinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, yalnızca Çin piyasaları açısından değil, küresel emtia talebi bakımından da önem taşıyor. Çin’de büyümenin beklentileri karşılamaması, özellikle sanayide kullanılan metaller üzerindeki baskıyı artırabilir. Bakır ve gümüş gibi metallerde talep endişelerinin güçlenmesi, emtia piyasalarında genel bir temkinlilik yaratabilir. Altın ise sanayi talebinden çok yatırım talebi, merkez bankası alımları, faiz beklentileri ve jeopolitik riskler üzerinden şekillendiği için Çin verilerine farklı bir tepki verebilir.
Bununla birlikte altın fiyatlarının geleceğini yalnızca kısa vadeli teknik seviyeler üzerinden değerlendirmek eksik bir yaklaşım olur. Merkez bankalarının altın alımları, piyasanın uzun vadeli görünümünü etkileyen önemli unsurlar arasında bulunuyor. Özellikle Çin Halk Bankası başta olmak üzere merkez bankalarının rezervlerini çeşitlendirme eğilimini sürdürmesi, altına yönelik yapısal talebi destekleyebilir. Resmî sektörün alımlarının güçlü kalması, kısa vadeli satışların etkisini azaltabilecek unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor. Ancak merkez bankalarının alımlarının fiyatları her koşulda yükselteceği düşünülmemeli. Talebin gücü kadar alımların zamanlaması, miktarı ve diğer yatırımcıların davranışları da önem taşıyor.
Altın fiyatları değerlendirilirken doların ve ABD tahvil getirilerinin yanında küresel borçluluk, bütçe açıkları, merkez bankalarının rezerv politikaları ve yatırım fonlarının hareketleri de dikkate alınmalı. Altının en önemli özelliklerinden biri, herhangi bir şirketin kârına veya bir devletin faiz ödeme kapasitesine doğrudan bağlı olmamasıdır. Bu özellik, ekonomik ve finansal belirsizlik dönemlerinde altına talep yaratabilir. Ancak altının nakit akışı veya faiz geliri üretmemesi, yüksek reel faiz ortamlarında dezavantaj oluşturabilir. Başka bir ifadeyle altın, risklerin yükseldiği her dönemde otomatik olarak kazandıran bir araç değil; farklı ekonomik koşullarda farklı tepkiler veren bir varlıktır.
Türkiye’deki yatırımcılar açısından tabloya bir değişken daha ekleniyor: dolar/TL kuru. Ons altının uluslararası piyasalarda gerilemesi, gram altının Türkiye’de mutlaka aynı oranda düşeceği anlamına gelmiyor. Gram altının Türk lirası cinsinden fiyatı, ons altının dolar cinsinden değeri ile dolar/TL kurunun birlikte etkisiyle şekilleniyor. Bu nedenle ons altında yaşanabilecek bir gerileme, kurdaki yükselişle kısmen dengelenebilir. Tersi durumda, ons altının yatay kaldığı bir dönemde Türk lirasının dolar karşısında değer kazanması gram altın üzerinde baskı yaratabilir. Kuyumcu fiyatları, alış-satış makası ve piyasa koşulları da yatırımcının karşılaştığı fiyatı etkileyebilir.
Bu ayrım özellikle kısa vadeli işlem yapan yatırımcılar için önemli. Uluslararası piyasalardaki ons fiyatını takip ederek gram altının yönünü tek başına tahmin etmeye çalışmak yanıltıcı sonuçlar doğurabilir. Türkiye’de altın fiyatlarını değerlendirenlerin hem ons altındaki teknik seviyeleri hem de döviz kurundaki hareketleri birlikte izlemesi gerekiyor. Ayrıca ekranlarda görülen fiyatlarla fiziki altın alım satımında karşılaşılan fiyatlar arasında fark oluşabileceği de göz önünde bulundurulmalı.
Piyasanın önündeki olası senaryoları üç temel başlıkta toplamak mümkün. İlk senaryoda petrol fiyatları yüksek kalır, ABD tahvil getirileri yüzde 5,00-yüzde 5,05 bölgesinden yukarı yönelir ve dolar güç kazanır. Böyle bir tabloda altının 4.075 dolar desteğini koruması zorlaşabilir ve satış baskısı derinleşebilir. İkinci senaryoda petrol fiyatları geriler, enflasyon endişeleri hafifler ve tahvil getirileri aşağı yönlü hareket eder. Bu durumda altının destek seviyesinden tepki vermesi ve yukarı yönlü hareketini güçlendirmesi mümkün olabilir. Üçüncü senaryoda ise merkez bankalarının talebi ve jeopolitik belirsizlikler altını desteklerken yüksek faiz beklentileri yükselişi sınırlar. Bu durumda fiyatlar belirgin bir yön oluşturmakta zorlanabilir ve dalgalı seyir bir süre daha devam edebilir.
Burada gözden kaçırılmaması gereken nokta, piyasanın aynı anda birbiriyle çelişen gelişmelere tepki verebilmesidir. Örneğin jeopolitik risklerin artması altına talep yaratırken petrol fiyatlarının yükselmesi tahvil getirilerini yukarı çekebilir. Bu iki etki aynı anda çalıştığında altının yönünü tahmin etmek daha da güçleşir. Dolayısıyla tek bir haberden hareketle kalıcı yükseliş veya sert düşüş beklentisi oluşturmak, yatırımcıları yanlış pozisyon almaya yöneltebilir.
Altın piyasasında teknik seviyelerin yanı sıra fiyat hareketlerinin kalitesi de izlenmeli. Bir destek seviyesinin gün içinde aşağı geçilmesi ile bu seviyenin altında kalıcı kapanışlar görülmesi aynı anlama gelmez. Benzer şekilde direnç bölgesinin kısa süreli aşılması, kalıcı yükseliş trendinin başladığını tek başına kanıtlamaz. İşlem hacmi, kapanışlar, doların yönü ve tahvil getirilerindeki hareketler birlikte değerlendirildiğinde teknik sinyaller daha anlamlı hale gelir. Özellikle sert fiyat hareketlerinin yaşandığı dönemlerde aceleyle alınan kararlar, beklenen getirinin aksine kayıplara neden olabilir.
Uzun vadeli yatırımcıların ise kısa vadeli dalgalanmalarla temel görünümü birbirinden ayırması gerekiyor. Altının portföylerdeki işlevi, yatırımcının risk toleransına, yatırım süresine ve diğer varlıklarının dağılımına bağlı olarak değişir. Altını yalnızca kısa sürede fiyatı yükselecek bir araç olarak görmek, piyasanın doğasını yanlış okumaya neden olabilir. Aynı şekilde merkez bankalarının alımlarını gerekçe göstererek her seviyeden alım yapmanın güvenli olduğunu düşünmek de doğru değil. Bir varlığın uzun vadede destekleyici temellere sahip olması, kısa vadede değer kaybetmeyeceği anlamına gelmez.
Sonuç olarak altın piyasasında yeni haftanın yönünü belirleyecek temel unsurlar petrol fiyatları, ABD tahvil getirileri, doların seyri, Çin’den gelecek ekonomik veriler ve merkez bankalarının talebi olacak. Teknik görünümde 4.075 dolar destek seviyesi, aşağı yönlü risklerin değerlendirilmesi açısından kritik önem taşıyor. Yukarıda ise 4.223-4.282 dolar aralığı, yükselişin kalıcılığına ilişkin izlenmesi gereken direnç bölgesi olarak öne çıkıyor. Bu seviyeler arasında yaşanabilecek hareketler, piyasadaki güç dengesine ilişkin önemli ipuçları verebilir.
Altında düşüş tehlikesinin tamamen geride kaldığını söylemek için henüz erken. Ancak mevcut görünümü kesin bir çöküşün habercisi olarak değerlendirmek de doğru olmaz. Petrol ve faiz kaynaklı baskılar güçlenirse satışlar derinleşebilir; tahvil getirileri geriler, dolar zayıflar ve merkez bankalarının talebi devam ederse altın yeniden toparlanabilir. Yatırımcıların önündeki asıl mesele, fiyatların hangi yöne gideceğini kesin olarak bilmek değil, farklı senaryolara hazırlıklı olmak ve risklerini yönetmektir. Altın piyasasında önümüzdeki dönemin kazananları, yalnızca yükselişi tahmin edenler değil, değişen koşulları doğru okuyarak kararlarını disiplinli biçimde verenler olabilir.
