Altın, Türk toplumunun en köklü tasarruf araçlarından biri olmaya devam ediyor. Yüzyıllardır güvenli liman olarak görülen altın, hem kültürel alışkanlıkların hem de ekonomik belirsizliklerin etkisiyle birikimlerin en önemli parçası haline gelmiş durumda. Son dönemde altın fiyatlarının rekor üstüne rekor kırması, vatandaşın altına yönelimini hızlandırırken, Türkiye’nin yastık altı altın gerçeği yeniden gündeme taşındı.
QNB-Finansbank araştırmacılarının yaptığı son çalışmaya göre, Türkiye’nin toplam altın stoku 4 bin 210 ton seviyesinde bulunuyor. Bu rakam yaklaşık 520 milyar dolara denk geliyor. Ancak daha çarpıcı olan detay, bu toplamın 363 milyar dolarlık kısmının yastık altında tutuluyor olması. Yani, altının büyük bölümü finansal sistemin dışında, evlerde, kasalarda ve geleneksel saklama yöntemlerinde atıl bir şekilde duruyor.
Bu durum sadece ekonomik bir tabloyu değil, aynı zamanda toplumsal bir refleksi de ortaya koyuyor. İnsanlar, belirsizliklere karşı kendilerini korumak için en güvenilir gördükleri yatırım aracına, yani altına yöneliyorlar. Ancak bu tercih, aynı zamanda ekonominin potansiyelinden önemli ölçüde mahrum kalmasına neden oluyor. Zira yastık altında tutulan bu devasa kaynak, sisteme kazandırılsa yatırımlara, üretime, istihdama ve büyümeye ciddi katkı sağlayabilir.
ING Türkiye’nin 2025 ikinci çeyrek araştırması da bu tabloyu destekler nitelikte. Araştırmaya göre, Türkiye’de tasarruf sahipliği oranı yüzde 54 seviyesinde gerçekleşirken, tasarruf araçları tercihlerinde yastık altı altın yüzde 35 ile ilk sırada yer alıyor. Onu yüzde 28 ile yastık altı döviz ve lira nakit takip ediyor. Vadeli mevduat yüzde 21 oranında tercih edilirken, borsaya yönelim yüzde 19’da kalıyor. Bu tablo, finansal sistemin derinleşmesinin önündeki en büyük engellerden birinin hâlâ kültürel alışkanlıklar ve güven sorunu olduğunu açıkça gösteriyor.
Ekonomi yönetimi uzun süredir bu kaynağı sisteme kazandırmak için çeşitli yollar arıyor. Altın tahvili, altına dayalı kira sertifikası, altın bankacılığı gibi uygulamalar bu amaçla devreye sokuldu. Ancak sonuçlar beklendiği kadar güçlü olmadı. Çünkü mesele sadece finansal bir araç sunmakla çözülecek kadar basit değil; mesele aynı zamanda güven inşa etmek. Vatandaş, sistemin dalgalanmalarına, yüksek enflasyona, kur oynaklığına ve zaman zaman yaşanan ekonomik krizlere karşı kendini güvende hissetmiyor. Bu güvensizlik, yastık altını bir sigorta poliçesi gibi görmelerine yol açıyor.
Oysa yastık altı altınların sisteme kazandırılması, yalnızca ekonomiye can suyu olmayacak, aynı zamanda bireylerin tasarruflarını daha etkin şekilde değerlendirmelerine de imkan tanıyacak. Finansal sistemde değerlendirilen altın, kredi kanalları üzerinden işletmelere aktarılabilir, yeni yatırımların finansmanına katkıda bulunabilir. Bugün Türkiye’nin büyüme potansiyelinin önündeki en büyük sorunlardan biri tasarruf yetersizliği. Tasarruflar yeterli olmadığı için dış kaynaklara bağımlılık artıyor. Oysa 363 milyar dolarlık yastık altı varlık sisteme dahil olsa, bu bağımlılık ciddi ölçüde azalabilir.
Sonuç olarak, altın Türk halkının vazgeçemediği bir güven aracı olmaya devam ediyor. Yastık altında tutulan altınlar, bireysel düzeyde güvenlik sağlarken, toplumsal düzeyde büyük bir ekonomik fırsatın kaçırılmasına yol açıyor. Bugün atılması gereken adım, vatandaşın altına olan sevgisini törpülemek değil, bu sevgiyi ekonomiye fayda sağlayacak bir yöne kanalize etmek. Bunun için de en temel ihtiyaç güven. Vatandaş sistemin adil, şeffaf ve istikrarlı olduğuna inandığı anda, yastık altındaki altınların da ekonomiye akmaya başlayacağı günleri görmek hiç de uzak bir ihtimal olmayacaktır.
