Küresel ekonomiye ilişkin analizleriyle yakından takip edilen Capital Economics, yayımladığı son notta gıda fiyatlarının gelecek yıl çoğu gelişmiş ekonomide düşüş eğilimine gireceğini, ancak bu yavaşlamanın ülkeden ülkeye farklı hızlarda gerçekleşeceğini vurguladı. Kuruma göre Kanada bu tabloda istisna oluştururken, iklim değişikliği ve işgücü maliyetleri gıda enflasyonunu şekillendiren temel unsurlar olmaya devam ediyor.
Gelişmiş Ülkelerde Gıda Enflasyonu Ayrışıyor
Son aylarda Japonya, Birleşik Krallık ve Kanada, gıda enflasyonunun genel enflasyona alışılmadık derecede yüksek katkı yaptığı ülkeler olarak öne çıktı.
- Japonya’da gıda enflasyonu Kasım ayında yüzde 6’ya ulaşarak toplam TÜFE’nin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturdu.
- İngiltere ve Kanada’da gıda enflasyonu yüzde 4,2 seviyesinde seyrederken, TÜFE’ye katkısı sırasıyla yüzde 20 ve yüzde 30 oldu.
Buna karşılık ABD’de gıda enflasyonu yüzde 2,6, Euro Bölgesi’nde ise yüzde 2,4 ile daha sınırlı kaldı.
Gecikmeli Etki: Tarım Emtiaları
Capital Economics, bu yılki artışların önemli bölümünün küresel tarım emtia fiyatlarındaki önceki yükselişlerin gecikmeli yansıması olduğuna dikkat çekti. Tarımsal ürün fiyatları ile tüketici fiyatları arasındaki bu gecikme, gıda enflasyonunun kalıcılığını artıran faktörlerden biri olarak görülüyor.
İklim Değişikliği Gıda Fiyatlarını Yukarı İtiyor
Rapora göre iklim değişikliğine bağlı aksaklıklar, gıda fiyatları üzerinde giderek daha belirleyici hale geliyor.
- Sığır sürülerinin rekor seviyelere düşmesi et fiyatlarını,
- Kötü geçen kahve hasadı ise kahve fiyatlarını keskin biçimde yükseltti.
Bu gelişmeler küresel ölçekte etkili olsa da, Japonya, İngiltere ve Kanada’daki yüksek gıda enflasyonunu tek başına açıklamaya yetmiyor.
Ücret Baskısı ve İşgücü Sorunu
Capital Economics’e göre asıl farkı yaratan unsurlardan biri gıda sektöründeki işgücü kıtlığı.
- Japonya ve İngiltere’de gıda sektöründe iş ilanları artarken, diğer sektörlerde gerileme yaşandı.
- Bu durum, ücret artışlarını yukarı çekti.
- Ayrıca asgari ücret artışları, bu iki ülkede birçok gelişmiş ekonomiye kıyasla daha yüksek gerçekleşti.
Gelişmekte Olan Ülkelerde Baskı Sürüyor
Gelişmiş ülkelerde gıda fiyatlarının gevşemesi beklenirken, gelişmekte olan ülkelerde gıda enflasyonu yüksek seyrini koruyor. Bu ülkelerde gelir artışının sınırlı olması, gıda fiyatlarındaki yükselişi sosyal ve ekonomik açıdan daha yıkıcı hale getiriyor.
Türkiye’de Gıda Enflasyonu Yüksek Ama Fiyatlar Görece Ucuz
Türkiye’de gıda fiyatları, genel enflasyonla birlikte yükselmeye devam ediyor. TÜİK verilerine göre Kasım 2025’te gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık artış yüzde 27,44 oldu. OECD verileri ise Türkiye’nin yıllık gıda enflasyonunu yüzde 33 olarak gösteriyor. Bu oran, gelişmiş ülkelerin oldukça üzerinde.
Buna karşın Eurostat verileri, Türkiye’nin Avrupa’da gıda fiyatlarının en düşük olduğu üçüncü ülke olduğunu ortaya koyuyor.
- AB ortalaması 100 euro kabul edildiğinde,
- Aynı gıda sepeti Türkiye’de 75,7 euro seviyesinde bulunuyor.
Avrupa’da gıdanın en pahalı olduğu ülkeler ise 161,1 euro ile İsviçre, 146,3 euro ile İzlanda ve 130,6 euro ile Norveç olarak sıralanıyor.
Capital Economics’e göre gıda fiyatları küresel ölçekte düşüş eğilimine girse bile, iklim değişikliği, ücret baskıları ve yapısal sorunlar tam bir rahatlamayı zorlaştırıyor. Özellikle Türkiye gibi ülkelerde yüksek enflasyon ile görece ucuz fiyatların bir arada bulunması, hanehalkı üzerindeki baskının süreceğine işaret ediyor.
