Türkiye ekonomisinde fiyat istikrarına yönelik mücadele sürerken, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan son hanehalkı beklenti anketi, toplumun enflasyon algısında kalıcı bir bozulmanın devam ettiğini ortaya koyuyor. Nisan 2026 verilerine göre, hanehalkının 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisinin yüzde 51,56’ya yükselmesi, yalnızca bir veri artışı değil; aynı zamanda ekonomik güven, tüketim davranışı ve yatırım tercihleri üzerinde belirleyici bir kırılma anlamına geliyor.
Beklentilerdeki bu artış, teknik olarak sadece 1,67 puanlık bir yükseliş gibi görünse de, psikolojik etkisi çok daha büyük. Çünkü enflasyon beklentileri, gerçekleşen enflasyon kadar önemlidir. Hatta birçok durumda daha belirleyici olabilir. Eğer toplum gelecekte fiyatların hızla artacağına inanıyorsa, bu beklenti tüketim öne çekme, tasarrufları farklı araçlara kaydırma ve fiyatlama davranışlarını bozma gibi zincirleme etkiler yaratır. Bu da enflasyonun kendi kendini besleyen bir döngüye girmesine neden olur.
Anketin en dikkat çekici başlıklarından biri, fiyat artışlarının kaynağına ilişkin algı. Katılımcıların büyük çoğunluğu, hem geçmişte hem de gelecek dönemde en yüksek fiyat artışının gıda ile yakıt ve enerji grubunda olacağını düşünüyor. Bu durum, enflasyonun toplumun en geniş kesimlerini doğrudan etkileyen kalemlerde yoğunlaştığını gösteriyor. Gıda fiyatları, düşük ve orta gelirli haneler için bütçenin en büyük kalemlerinden biri olduğu için burada yaşanan artışlar, hissedilen enflasyonu resmi verilerin çok üzerine taşıyabiliyor.
Benzer şekilde enerji ve yakıt maliyetleri de sadece doğrudan harcamaları değil, aynı zamanda üretim ve lojistik maliyetleri üzerinden tüm fiyatları etkiliyor. Bu yüzden hanehalkının bu iki kaleme odaklanması tesadüf değil; aksine ekonomik gerçekliğin sahadaki yansıması. Bu algı değişmediği sürece, enflasyonla mücadelede sadece para politikası araçlarının yeterli olması zor görünüyor.
Konut tarafındaki beklentiler de dikkat çekici. Hanehalkı, önümüzdeki 12 ayda konut fiyatlarının yüzde 35,23 oranında artacağını öngörüyor. Bu veri, gayrimenkulün hâlâ güçlü bir yatırım aracı olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Nitekim yatırım tercihlerinde “ev, arsa veya dükkan alırım” diyenlerin oranındaki artış da bunu destekliyor. Bu eğilim, bir yandan reel varlıklara yönelişi gösterirken diğer yandan konut piyasasında fiyatların yukarı yönlü baskı altında kalmaya devam edebileceğine işaret ediyor.
Döviz kuru beklentisi tarafında ise daha dengeli bir görünüm söz konusu. Katılımcıların 12 ay sonrası dolar/TL beklentisinin 52,12 seviyesine gerilemesi, kur artış hızında sınırlı bir yavaşlama beklentisine işaret ediyor. Bu durum, para politikasının kur üzerindeki etkisinin kısmen hissedildiğini gösterse de, enflasyon beklentileriyle birlikte değerlendirildiğinde tam anlamıyla bir güven tesis edildiğini söylemek zor.
Yatırım tercihlerindeki değişim de bu tabloyu tamamlıyor. Uzun süredir en popüler yatırım araçlarından biri olan altına olan ilginin azalması, buna karşılık gayrimenkule yönelimin artması, yatırımcıların daha somut ve uzun vadeli değer saklama araçlarına kaydığını gösteriyor. Bu durum, aynı zamanda finansal piyasalar açısından da önemli bir sinyal. Çünkü bireysel yatırımcıların finansal varlıklardan fiziksel varlıklara yönelmesi, sermaye piyasalarının derinleşmesini sınırlayabilir.
Burada kritik olan nokta şu: Ekonomide beklentiler sadece sonuç değil, aynı zamanda neden üretir. Eğer hanehalkı yüksek enflasyon bekliyorsa, bu beklenti fiyatlama davranışlarından ücret taleplerine kadar geniş bir alanı etkileyerek enflasyonu kalıcı hale getirebilir. Bu nedenle merkez bankalarının en büyük sınavı, sadece enflasyonu düşürmek değil, aynı zamanda beklentileri de aşağı çekebilmektir.
Türkiye özelinde bakıldığında, bu sürecin zaman alacağı açık. Para politikası sıkılaştıkça ve mali disiplin güçlendikçe, beklentilerde kademeli bir iyileşme görülebilir. Ancak kısa vadede, özellikle gıda ve enerji fiyatlarında yaşanacak gelişmeler belirleyici olmaya devam edecek. Bu alanlarda sağlanacak istikrar, toplumun genel enflasyon algısını doğrudan etkileyebilir.
Sonuç olarak, açıklanan veriler Türkiye ekonomisinde enflasyonla mücadelenin sadece teknik değil, aynı zamanda psikolojik bir süreç olduğunu bir kez daha gösteriyor. Beklentiler kontrol altına alınmadan kalıcı fiyat istikrarı sağlamak oldukça zor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde ekonomi yönetiminin en önemli gündem maddelerinden biri, güven inşa etmek ve beklentileri yeniden çıpalamak olacak.
