Amerikan ekonomisi yine bildiğimiz gibi: Aynı anda hem güçlü hem açık veriyor. 2025 yılı genelinde dış ticaret açığı yüzde 0,2 gerileyerek 901,5 milyar dolara inse de Aralık ayında tablo bir anda dramatikleşti. Aylık açık yüzde 32,6 artarak 70,3 milyar dolara çıktı. Beklenti 55,5 milyar dolardı. Yani piyasa “kontrollü bir kapanış” beklerken, ekonomi “yılı hızlı kapatalım” dedi.
Verinin ironisi şu: Yıllık bazda sınırlı bir iyileşme var ama yılın son ayında alarm zilleri çalıyor gibi görünüyor. Ancak bu alarm, yapısal bir krizi mi işaret ediyor yoksa Amerikan ekonomisinin klasik tüketim refleksini mi? Rakamlar ikinci ihtimali daha güçlü gösteriyor.
Aralık ayında ithalat yüzde 3,6 artarak 357,6 milyar dolara çıktı ve marttan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. İhracat ise yüzde 1,7 gerileyerek 287,3 milyar dolara indi. Basit matematik: Daha çok al, biraz daha az sat, açık büyüsün. Ama bu tablo aynı zamanda şunu da söylüyor: Amerikan iç talebi hâlâ güçlü. Çünkü ithalat artışı genellikle zayıf ekonomilerin değil, tüketim iştahı süren ekonomilerin göstergesidir.
Yılın tamamına baktığımızda ihracatın yüzde 6,2 artarak 3,43 trilyon dolara, ithalatın ise yüzde 4,8 yükselerek 4,33 trilyon dolara çıktığını görüyoruz. Yani hem satıyor hem alıyor; fakat daha fazlasını alıyor. Bu da ABD ekonomisinin küresel üretim zincirindeki rolünü bir kez daha teyit ediyor: Tüketim merkezi.
Daha ilginç olan ülke bazlı dağılım. Çin’e karşı verilen mal ticareti açığı yaklaşık yüzde 32 azalarak 202,1 milyar dolara gerilemiş durumda. Bu dramatik düşüş, son yıllardaki tedarik zinciri çeşitlendirme stratejilerinin ve jeopolitik gerilimlerin bir sonucu. Ancak burada ironik bir geçiş var: Çin azalırken Tayvan ve Vietnam artıyor.
Tayvan’a karşı açık yüzde 99 artarak 146,8 milyar dolara, Vietnam’a karşı açık ise yüzde 44 yükselerek 178,2 milyar dolara ulaşıyor. Bu tablo şunu gösteriyor: Üretim Çin’den kayıyor olabilir ama Asya’dan çıkmıyor. Küresel üretim ağı yeniden konumlanıyor; ABD’nin açığı ise yalnızca adres değiştiriyor.
En yüksek açık verilen bölgelerden biri de Avrupa Birliği (218,8 milyar dolar). Onu Meksika ve Çin takip ediyor. Almanya, İrlanda, Japonya gibi gelişmiş ekonomilere karşı da ciddi açıklar var. Özellikle İrlanda’ya karşı 114,2 milyar dolarlık açık, çok uluslu şirketlerin vergi ve üretim yapılandırmalarını hatırlatıyor.
Öte yandan ABD’nin fazla verdiği ülkeler de var. Hollanda ile 60,7 milyar dolar, Birleşik Krallık ile 32,2 milyar dolar fazla söz konusu. İlginç bir şekilde Hong Kong da 28,5 milyar dolarlık fazla verilen partnerler arasında.
Bu noktada kritik soru şu: 901,5 milyar dolarlık açık sürdürülebilir mi? Tarihsel olarak ABD için cevap “evet” oldu. Çünkü ABD’nin açığı, dünyanın fazlası demek. Küresel tasarruflar ABD varlıklarına akıyor; dolar rezerv para olmaya devam ediyor; hazine tahvilleri güvenli liman statüsünü koruyor. Yani açık finansman bulmakta zorlanmıyor.
Ancak risk nerede? Risk, açığın finansman maliyetinde. Eğer küresel faiz ortamı yüksek kalırsa ve dolar güçlü seyrini sürdürürse, açık daha pahalı finanse edilir. Güçlü dolar aynı zamanda ithalatı ucuzlatır, ihracatı zorlaştırır. Bu da ticaret dengesini yapısal olarak açık tarafında tutar.
Aslında ABD’nin dış ticaret açığı bir zayıflık göstergesi olmaktan çok, ekonomik modelinin doğal sonucu. Üretim zincirini küreselleştirmiş, finansal sistemini derinleştirmiş, tüketimi büyümenin merkezine koymuş bir ekonomi için bu açık şaşırtıcı değil. Şaşırtıcı olan, her yıl aynı veriyi görüp her yıl yeniden şaşırmamız.
2025 verileri bize şunu söylüyor: ABD daha çok satıyor ama daha da çok satın alıyor. Çin’e bağımlılık azalıyor ama Asya’ya bağımlılık sürüyor. Yıllık açık hafif geriliyor ama aylık oynaklık artıyor. Kısacası, tablo dramatik değil ama dengeli de değil.
Amerikan ticaret dengesi bir paradoksu temsil ediyor: Açık vererek büyüyen bir ekonomi. Dünya tasarruf ettiği sürece, bu model çalışmaya devam edecek gibi görünüyor.
