Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2024 Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi (BSGP) sonuçları, Türkiye genelinde yaşam maliyetlerinin bölgelere göre ne kadar farklılaştığını net biçimde ortaya koydu. Çalışmada, fiyat düzeyi endeksi 100’ün üzerinde olan bölgeler Türkiye ortalamasına göre pahalı, 100’ün altında kalanlar ise daha ucuz kabul edildi. Buna göre Türkiye’nin en pahalı bölgesi İstanbul, en ucuz bölgesi ise Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt’i kapsayan TRC3 oldu.
İstanbul açık ara en pahalı bölge
2024 yılı verilerine göre fiyat düzeyi endeksi 112,6 olan TR10 İstanbul, Türkiye ortalamasına kıyasla yüzde 12,6 daha pahalı konumda yer aldı. Buna karşılık TRC3 bölgesi 91,5 endeks değeriyle ülke ortalamasının yüzde 8,5 altında kalarak en ucuz bölge olarak öne çıktı. Bu tablo, büyükşehirlerde özellikle barınma ve hizmet maliyetlerinin yaşam giderlerini belirgin şekilde artırdığını gösterdi.
Gıda ve giyimde Balıkesir–Çanakkale öne çıktı
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda en yüksek fiyat düzeyi endeksi 106,0 ile Balıkesir ve Çanakkale’yi kapsayan TR22 bölgesinde ölçüldü. Aynı grupta en ucuz bölge 95,1 ile TRC3 oldu. Giyim ve ayakkabı harcamalarında da benzer bir tablo görüldü. En pahalı bölge yine TR22 (108,4) olurken, en düşük endeks 87,1 ile TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) olarak kaydedildi.
Konut ve ulaştırmada İstanbul farkı büyüyor
Konut harcamaları, bölgeler arasındaki farkın en keskin olduğu alanlardan biri oldu. İstanbul’da konut fiyat düzeyi endeksi 147,3 ile dikkat çekici bir seviyeye ulaştı. Buna karşılık TRA2 bölgesi 73,8 endeks değeriyle en ucuz bölge oldu. Ulaştırma harcamalarında da en pahalı bölge İstanbul (103,8) olarak öne çıkarken, en düşük seviye 95,2 ile TRC3’te gerçekleşti.
Lokanta ve otelde İzmir zirvede
Lokanta ve oteller ana harcama grubunda en pahalı bölge 113,8 endeksle İzmir (TR31) oldu. En düşük fiyat düzeyi ise 88,5 ile TRA2 bölgesinde ölçüldü. Bu sonuç, turizm yoğunluğu olan bölgelerde hizmet fiyatlarının daha yüksek seyrettiğine işaret etti.
Sağlık ve eğitimde İstanbul lider
Sağlık harcamalarında en yüksek fiyat düzeyi endeksi 136,8 ile İstanbul’da gerçekleşti. Aynı grupta en düşük endeks 73,6 ile TRC3 oldu. Eğitim harcamalarında ise İstanbul 138,8 endeks değeriyle ilk sırada yer alırken, TRA2 bölgesi 58,6 ile en düşük seviyede kaldı. Bu fark, özel eğitim kurumlarının yoğun olduğu büyükşehirlerde maliyetlerin ne kadar yükseldiğini gösterdi.
Diğer harcama gruplarında tablo
Ev eşyası harcamalarında en pahalı bölge TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop) olurken, en ucuz bölge TR71 (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir) oldu. Eğlence ve kültür harcamalarında en yüksek fiyat düzeyi TR42 (Kocaeli ve çevresi), en düşük ise TR63 (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye) olarak kaydedildi. Haberleşme grubunda ise telefon ve internet ücretlerinin ülke genelinde büyük ölçüde aynı olması nedeniyle bölgeler arası farkların sınırlı kaldığı görüldü.
Genel tablo, büyükşehirlerde özellikle konut, sağlık ve eğitim gibi temel kalemlerin yaşam maliyetini ciddi biçimde artırdığını, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki bazı bölgelerde ise Türkiye ortalamasına göre daha düşük bir fiyat düzeyi bulunduğunu ortaya koydu. Uzmanlara göre bu veriler, bölgesel gelir politikaları, ücret düzenlemeleri ve sosyal desteklerin şekillendirilmesinde önemli bir referans niteliği taşıyor.
