Ekonomik Güven Endeksindeki Toparlanma Ne Anlama Geliyor? Türkiye Ekonomisi İçin Sessiz Bir Sinyal mi?
Türkiye ekonomisinin nabzını tutan göstergeler arasında yer alan ekonomik güven endeksi, mayıs ayında sınırlı da olsa toparlanma sinyali verdi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre ekonomik güven endeksi mayısta yüzde 0,8 artarak 97,2 seviyesine yükseldi. Nisan ayında 96,4 seviyesine gerileyen endeksin temmuz 2025’ten bu yana en düşük seviyeye inmiş olması, mayıs verisini daha dikkat çekici hale getiriyor. Her ne kadar güçlü bir sıçramadan söz etmek mümkün olmasa da, ekonomideki beklenti ve algı tarafında dipten dönüş arayışının başladığına işaret eden bir görünüm ortaya çıkıyor.
Ekonomik güven endeksi, tüketiciden reel sektöre, hizmetlerden perakendeye ve inşaata kadar farklı alanlardaki beklentileri ölçen karma bir gösterge niteliği taşıyor. Bu nedenle tek başına büyüme veya refah göstergesi olmasa da ekonomik aktörlerin gelecek döneme ilişkin psikolojisini anlamak açısından önemli bir referans noktası oluşturuyor. Endeksin 100 seviyesinin altında kalması genel ekonomik görünüme dair temkinli yaklaşımın sürdüğünü, 100’ün üzerindeki değerler ise iyimserliği ifade ediyor. Bu açıdan bakıldığında mayıs ayında görülen yükselişe rağmen ekonomide güvenin hâlâ kırılgan bir zeminde ilerlediği söylenebilir.
Verilerin detayına bakıldığında dikkat çeken ilk unsur, reel kesim güven endeksindeki güçlü yükseliş oldu. Reel kesim güven endeksi mayısta yüzde 2,4 artışla 101 seviyesine çıktı ve yeniden eşik değer olan 100’ün üzerine yerleşti. Bu gelişme özellikle üretim, sipariş beklentileri ve sanayi tarafındaki görünüm açısından olumlu okunabilir. İş dünyasının geleceğe dair beklentilerinde kısmi bir toparlanma görülmesi, ekonomik aktivitenin tamamen durgunluğa sürüklenmediğini gösteriyor. Özellikle ihracat, üretim kapasitesi ve iç talepteki dengelenme süreci düşünüldüğünde sanayi tarafındaki bu toparlanma, önümüzdeki aylarda büyüme rakamlarına sınırlı da olsa destek sağlayabilir.
Öte yandan tüketici güven endeksindeki artış oldukça sınırlı kaldı. Mayıs ayında tüketici güveni yalnızca yüzde 0,3 artarak 85,8 seviyesine yükseldi. Bu veri, vatandaşın ekonomik koşullara dair temkinli duruşunu sürdürdüğünü ortaya koyuyor. Enflasyon baskısının hissedilmeye devam etmesi, yüksek faiz ortamı, krediye erişim maliyetleri ve hane halkı gelirindeki aşınma tüketicinin harcama iştahını baskılayan temel unsurlar arasında yer alıyor. Güven artmış olsa bile tüketicinin büyük çaplı harcama kararlarında hâlâ ihtiyatlı davrandığı anlaşılıyor. Özellikle dayanıklı tüketim ürünleri, konut ve otomobil gibi yüksek maliyetli alanlarda talebin kontrollü seyretmesi sürpriz olmayacaktır.
Sektörel güven endekslerinde ise daha parçalı bir görünüm dikkat çekiyor. Hizmet sektörü güven endeksi yüzde 0,6 düşüşle 109 seviyesine gerilerken, inşaat sektörü güven endeksi yüzde 1,7 azalarak 82,1’e düştü. Buna karşılık perakende ticaret sektörü güven endeksi yüzde 0,8 artışla 112,5 seviyesine yükseldi. Bu tablo, ekonomide tek yönlü bir toparlanmadan ziyade sektörler arasında ayrışmanın devam ettiğini gösteriyor.
Özellikle inşaat sektöründeki zayıflık dikkat çekici. Türkiye ekonomisinin geçmiş dönemlerde büyüme motorlarından biri olan inşaat sektörü, yüksek finansman maliyetleri ve kredi koşullarının sıkılığı nedeniyle baskı altında kalmaya devam ediyor. Konut kredisi faizlerinin yüksek seyretmesi ve maliyetlerdeki artış, sektörde güveni aşağı çekiyor. Bu durum sadece konut piyasasını değil, çimento, demir-çelik, mobilya ve beyaz eşya gibi bağlantılı sektörleri de dolaylı olarak etkiliyor.
Perakende ticarette görülen artış ise iç talebin tamamen kaybolmadığını gösteriyor. Özellikle yaz aylarının yaklaşması, turizm hareketliliği ve sezonluk tüketim eğilimleri bu alanda sınırlı bir canlılık yaratmış olabilir. Ancak burada önemli soru şu: Bu artış kalıcı mı yoksa dönemsel bir hareket mi? Çünkü sürdürülebilir tüketim artışı için vatandaşın satın alma gücünde gerçek bir iyileşme gerekiyor.
Ekonomik güven endeksindeki bu yükselişi değerlendirirken para politikası ve enflasyon görünümünü de göz ardı etmemek gerekiyor. Türkiye ekonomisi son dönemde sıkı para politikasıyla dengelenme sürecinden geçiyor. Faizlerin yüksek seviyelerde tutulması kısa vadede büyümeyi yavaşlatırken, uzun vadede fiyat istikrarını sağlamayı hedefliyor. Eğer önümüzdeki aylarda enflasyonda daha belirgin bir gerileme görülür ve finansal koşullarda kontrollü bir normalleşme yaşanırsa, güven endekslerinde daha güçlü bir toparlanma mümkün olabilir.
Ancak şu aşamada mayıs verisini “güçlü iyileşme” yerine “temkinli toparlanma işareti” olarak okumak daha gerçekçi görünüyor. Çünkü endeks hâlâ 100 seviyesinin altında ve sektörlerin tamamında ortak bir iyimserlik oluşmuş değil. Türkiye ekonomisi için asıl belirleyici unsur, güven artışının birkaç aylık geçici bir hareket mi yoksa kalıcı bir eğilim mi olacağı olacak.
Sonuç olarak mayıs ayı ekonomik güven verileri, ekonomide tamamen karamsar bir tablo olmadığını ancak kırılganlıkların da sona ermediğini ortaya koyuyor. Sanayi ve perakende tarafındaki iyileşme umut verirken, tüketici ve inşaat cephesindeki temkinli görünüm ekonominin dengeli bir toparlanma için hâlâ zamana ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Önümüzdeki dönemde enflasyon, faiz politikası, istihdam görünümü ve küresel ekonomik gelişmeler ekonomik güvenin yönünü belirleyen temel başlıklar olmaya devam edecek.
