Türkiye otomotiv sanayisi, 2026 yılının ilk çeyreğinde üretimde daralma, ihracat gelirinde ise dirençli bir görünüm sergiledi. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) verilerine göre, ocak-mart döneminde toplam üretim geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7 düşerek 321 bin 856 adet olarak gerçekleşti. Buna karşın sektör, küresel talepteki değişime rağmen 9,9 milyar dolarlık ihracat geliriyle liderliğini korudu.
Otomobilde Sert Düşüş, Ticari Araçta Güçlü Artış
İlk çeyrekte en dikkat çekici ayrışma, otomobil ve ticari araç tarafında yaşandı.
Otomobil üretimi yüzde 18 gerileyerek 181 bin 364 adede düşerken, ticari araç üretimi yüzde 14 artış gösterdi.
Alt kırılımlarda:
- Ağır ticari araç üretimi: %20 artış
- Hafif ticari araç üretimi: %13 artış
Bu tablo, sektörde üretim kompozisyonunun ticari araçlar lehine kaydığını ortaya koydu.
Kapasite Kullanımı Düşük Seviyede
Sanayinin genel performansına dair önemli göstergelerden biri olan kapasite kullanım oranı, yılın ilk çeyreğinde yüzde 60 seviyesinde kaldı.
Araç gruplarına göre dağılım:
- Hafif araçlar: %62
- Kamyon: %57
- Otobüs-midibüs: %69
- Traktör: %28
Özellikle traktör grubundaki düşük oran, tarım ekipmanları talebinde zayıflamaya işaret etti.
İhracat Adet Bazında Geriledi, Gelir Artmaya Devam Etti
Toplam otomotiv ihracatı adet bazında yüzde 15 düşerek 215 bin 323 adet oldu. Ancak gelir tarafında tablo daha olumlu:
- Toplam ihracat geliri: %3 artışla 9,9 milyar dolar
- Otomobil ihracatı: %29 düşüş
- Ticari araç ihracatı: %5 artış
- Traktör ihracatı: %12 artış
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre otomotiv sektörü, yüzde 18 pay ile ihracat liderliğini sürdürdü.
Ayrıca Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verileri, hem ana sanayi hem de tedarik sanayinin ihracatta artış kaydettiğini ortaya koydu.
İç Pazarda Daralma Sürüyor
Yurt içi pazarda da zayıf görünüm dikkat çekti.
- Toplam pazar: %4 düşüşle 274 bin 346 adet
- Otomobil pazarı: %6 düşüşle 210 bin 688 adet
Ticari araç tarafında ise daha dengeli bir tablo var:
- Toplam ticari araç pazarı: %3 büyüme
- Hafif ticari araç: %4 artış
- Ağır ticari araç: %6 düşüş
Yerli Araç Payı Sınırlı Kaldı
İlk çeyrekte yerli üretimin pazardaki payı da dikkat çekici seviyelerde kaldı:
- Otomobilde yerli payı: %36
- Hafif ticari araçta: %23
Bu oranlar, Türkiye’de otomotiv satışlarının önemli kısmının ithal araçlardan oluşmaya devam ettiğini gösteriyor.
Sektöre Dair Değerlendirme
Ortaya çıkan veriler, otomotiv sektöründe üç temel eğilime işaret ediyor:
- Üretim tarafında daralma: Özellikle otomobil segmentinde ciddi bir küçülme var.
- İhracatta değer artışı: Adet düşse de birim fiyatların yükselmesi geliri destekliyor olabilir.
- Ticari araç odaklı dönüşüm: Hem üretim hem ihracatta ticari araçların ağırlığı artıyor.
Küresel talep yapısındaki değişim, Avrupa pazarındaki yavaşlama ve maliyet baskıları bu ayrışmanın temel nedenleri arasında öne çıkıyor. Önümüzdeki dönemde elektrikli araç yatırımları, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi ve iç pazarda finansman koşulları, sektörün yönünü belirleyen ana faktörler olacak.
