Çin merkezli elektrikli araç üreticisi BYD’nin geçtiğimiz yıl büyük beklentiler eşliğinde duyurduğu Manisa yatırımı askıya alındı. Yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım büyüklüğüne sahip olması planlanan ve yıllık 150 bin araç üretim kapasitesi hedeflenen tesis için bugüne kadar sahada herhangi bir somut çalışma başlatılmazken, şirket yönetimi Türkiye projesinin belirsiz bir takvime ertelendiğini açıkladı. Gelişme, Türkiye’nin son yıllarda otomotiv ve elektrikli araç yatırımlarında üretim merkezi olma hedefleri açısından dikkat çekici bir kırılma olarak değerlendiriliyor.
BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, Türkiye’de kurulması planlanan üretim tesisinin kurulum sürecinin şu aşamada durdurulduğunu belirtirken, proje için belirlenmiş net bir üretim takviminin bulunmadığını ifade etti. Li’nin açıklamaları, uzun süredir kamuoyunda yakından takip edilen Manisa yatırımının kısa vadede hayata geçirilme ihtimalinin zayıfladığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi. Şirket yönetimi, yatırım kararındaki gecikmenin temel nedenlerinden birinin küresel operasyonlarda öncelik sıralamasının değişmesi olduğunu vurguladı.
BYD’nin yeni stratejisinde ilk sırayı Macaristan yatırımı alıyor. Şirket, Avrupa’daki ilk üretim tesisi olarak inşa ettiği Szeged fabrikasını tamamlamaya odaklanmış durumda. Edinilen bilgilere göre fabrikadaki montaj hatlarının 2026 yılının dördüncü çeyreğinde devreye alınması hedefleniyor. Böylece BYD, Avrupa pazarına Çin’den ihracat yapmak yerine doğrudan kıta içinde üretim gerçekleştiren bir üretici konumuna geçmeyi amaçlıyor.
Şirketin Avrupa planlarının arkasındaki en önemli nedenlerden biri ise Avrupa Birliği’nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı ek gümrük tarifeleri olarak öne çıkıyor. Avrupa Komisyonu’nun son dönemde Çinli üreticilere yönelik korumacı ticaret politikalarını sıkılaştırması, BYD gibi markaları üretimi Avrupa içine taşımaya yöneltti. Uzmanlara göre Avrupa’da yerel üretime geçmek, yalnızca tarifelerden kaçınmayı değil aynı zamanda lojistik maliyetlerini azaltmayı, teslim sürelerini kısaltmayı ve tüketici güvenini artırmayı da sağlayacak.
Öte yandan BYD’nin Avrupa’daki büyüme stratejisi yalnızca yeni fabrika yatırımlarıyla sınırlı değil. Şirketin, zaman ve maliyet avantajı sağlamak amacıyla Stellantis ve Volkswagen’e ait atıl durumdaki bazı üretim tesislerini devralmak için görüşmeler yürüttüğü belirtiliyor. Özellikle İtalya ve Fransa’daki fabrikalar, mevcut altyapıları ve otomotiv ekosistemleri nedeniyle ön plana çıkıyor. Hazır tesislerin satın alınması, sıfırdan fabrika kurulumuna kıyasla üretime daha hızlı başlanmasını sağlayabileceği için BYD yönetimi açısından güçlü bir alternatif olarak değerlendiriliyor.
Türkiye açısından bakıldığında ise gelişme önemli soru işaretlerini beraberinde getirdi. Manisa’da kurulması planlanan tesisin yalnızca üretim kapasitesiyle değil, yaratması beklenen istihdam, yan sanayi yatırımları ve teknoloji transferi açısından da stratejik öneme sahip olduğu ifade ediliyordu. Projenin hayata geçmesi durumunda binlerce kişiye doğrudan ve dolaylı istihdam sağlanması, Türkiye’nin elektrikli araç üretim zincirindeki rolünün güçlenmesi ve otomotiv ihracatına katkı sunması bekleniyordu.
Buna rağmen sektör temsilcileri, yatırımın tamamen iptal edildiği yönünde kesin bir değerlendirme yapılmasının erken olacağını düşünüyor. Uzmanlara göre BYD’nin Türkiye planı tamamen rafa kaldırılmış değil; şirketin Avrupa’daki mevcut yapılanmasını tamamladıktan sonra Türkiye’yi yeniden gündemine alması ihtimal dahilinde görülüyor. Türkiye’nin güçlü otomotiv tedarik altyapısı, Avrupa’ya yakınlığı, genç iş gücü ve üretim maliyet avantajı, ülkeyi hâlâ önemli bir üretim merkezi adayı olarak öne çıkarıyor.
Küresel elektrikli araç rekabetinin hız kazandığı bir dönemde BYD’nin yatırım önceliklerini yeniden şekillendirmesi, yalnızca Türkiye açısından değil Avrupa otomotiv dengeleri bakımından da dikkatle takip edilen bir gelişme olarak öne çıkıyor. Şirketin önümüzdeki dönemde vereceği kararlar, Avrupa’daki elektrikli araç üretim haritasını doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip bulunuyor.
