Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların güvenli liman talebini artırması beklenirken, altın fiyatlarının gerilemesi piyasalarda yerleşik kabulleri yeniden tartışmaya açtı. Analistler, jeopolitik riskler ile altın arasında sanıldığı kadar güçlü ve istikrarlı bir ilişki bulunmadığını belirtirken, değerli metalin kısa vadede dış faktörlerden ziyade kendi dinamikleriyle hareket ettiğine dikkat çekiyor.
Savaşın patlak vermesiyle birlikte altın, dikkat çeken bir testten geçti. Orta Doğu’daki gerilimlerin şiddetlenmesine rağmen altın fiyatları düşüşe geçti ve paralarını güvende tutmak isteyen yatırımcılar farklı yatırım araçlarına yöneldi. Emtia analistlerine göre, 100 günü aşan İran savaşının ortasında altının bu kadar sert düşmesi mantıklı görünmüyor. 27 Şubat’ta savaşın başlamasından hemen önce yaşanan yüzde 18’lik düşüş, altının jeopolitik risklere karşı bir koruma aracı olduğu inancını derinden sarstı.
Savaş dönemlerinde altının yükselmesi beklense de yapılan uzun vadeli analizler, altın fiyatları ile jeopolitik risk arasında istikrarlı bir ilişki bulunmadığını ortaya koyuyor. Külçe altının aylık fiyat değişimleri ile Jeopolitik Risk (GPR) Endeksi arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar, 1968’den bu yana her beş yıllık dönemde bu iki değişken arasındaki korelasyonun eksi 0,28 ile artı 0,33 arasında dalgalandığını gösteriyor. Yani altın ve jeopolitik risk bazen birlikte yükselirken, bazen de tamamen zıt yönlerde hareket edebiliyor.
Benzer istikrarsızlık, altın yatırımcılarının sıkça ilişkilendirdiği diğer faktörlerde de görülüyor. Enflasyon, dolar endeksi ve ekonomik politika belirsizliği göstergeleriyle altın arasındaki korelasyonlar da son beş yıllık dönemlerde GPR’deki kadar dalgalı çıktı. Bu bulgular, altının kısa ve orta vadede dış olaylara göre değil, kendi arz-talep dinamikleri, merkez bankası alımları, reel faiz oranları ve yatırımcı sentiment’i gibi iç faktörlerle şekillendiğini işaret ediyor.
Altın uzun dönemlerde ise gerçekten güçlü bir korunma aracı olarak öne çıkıyor. Duke Üniversitesi’nden Campbell Harvey ve eski emtia fonu yöneticisi Claude Erb’in 2013 tarihli “Altın İkilemi” çalışması da bunu doğruluyor: Uzun vadede altın satın alma gücünü büyük ölçüde korurken, kısa ve orta vadede hatta on yıllar boyunca enflasyonla ilişkisi oldukça istikrarsız kalabiliyor. Bu nedenle analistler, altın birikimi için küçük ama anlamlı bir miktar belirleyip ona sadık kalmanın en sağlıklı yaklaşım olduğunu vurguluyor. Fiyat hareketlerini jeopolitik gelişmelere göre sürekli ayarlamak ise genellikle boş bir çaba haline geliyor.
Tarihsel olarak bakıldığında, altın birçok krizde (1970’ler stagflasyonu, 2008 finansal krizi, 2020 pandemi dönemi gibi) uzun soluklu değer koruma performansı gösterse de, kısa vadeli tepkileri öngörülemez kalıyor. Günümüzde merkez bankalarının özellikle Çin, Rusya ve Hindistan gibi ülkelerdeki agresif alım stratejileri, altının yapısal talebini desteklerken, yüksek reel faiz ortamı ve güçlü dolar ise baskı unsuru olmaya devam ediyor.
Sonuç olarak, altın ne tam bir güvenli liman ne de tamamen bağımsız bir varlıktır. Kısa vadeli spekülatif hareketler yerine uzun vadeli bir portföy aracı olarak değerlendirildiğinde en iyi performansını veriyor. Yatırımcılara düşen, duygusal kararlar yerine disiplinli ve veri odaklı bir strateji benimsemek. Jeopolitik fırtınalar artsa da altının asıl hikayesi, kendi iç dinamiklerinde saklı kalmaya devam ediyor.
