Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından plastik kaynaklı atık kirliliğinin önüne geçmek amacıyla 1 Ocak 2019’da hayata geçirilen ücretli plastik poşet uygulaması, çevresel etkileriyle somut sonuçlar vermeye devam ediyor. Tek kullanımlık plastik poşetler yerine çok kullanımlık taşıma ekipmanlarının teşvik edilmesi, hem doğal kaynakların daha verimli kullanılmasına hem de Türkiye’nin Sıfır Atık hedeflerine önemli katkı sağladı.
Bu kapsamda, yeni yılda uygulanacak plastik poşet bedelinin belirlenmesi amacıyla 12 Kasım’da “Ambalaj Komisyonu – Plastik Poşet Alt Komisyonu Toplantısı” düzenlendi. Toplantıya ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının yanı sıra sektörde faaliyet gösteren dernek ve federasyon temsilcileri de katıldı. Yapılan değerlendirmeler ve sunulan görüşler doğrultusunda, 2026 yılı itibarıyla plastik poşetler için uygulanacak taban ücretin, vergiler dahil adet başına 1 lira olmasına karar verildi. Bu karar, 1 Ocak 2026’dan itibaren yürürlüğe girecek.
Uygulamanın başladığı 2019 yılından 2025’in ilk 9 aylık dönemine kadar elde edilen veriler, politikanın çevresel etkisini net biçimde ortaya koydu. Bu süreçte plastik poşet kaynaklı toplam 2 milyon 844 bin 596 ton plastik atığın oluşumu engellendi. Elde edilen bu kazanım, yalnızca atık miktarının azalmasıyla sınırlı kalmadı; aynı zamanda plastik poşet üretiminde kullanılan ham madde ihtiyacını da düşürdü. Böylece yaklaşık 28 milyar liralık ekonomik tasarruf sağlandı.
Atık miktarındaki bu ciddi düşüş, iklim değişikliğiyle mücadele açısından da önemli bir sonuç doğurdu. Bakanlık verilerine göre, plastik poşet kullanımındaki azalma sayesinde 167 bin 984 ton sera gazı emisyonu salımı önlendi. Bu rakam, çevre politikalarının doğru uygulandığında hem ekonomik hem de ekolojik fayda sağlayabileceğini bir kez daha gösterdi.
Uzmanlar, plastik poşet ücretinin artırılmasının tek başına bir amaç olmadığını, asıl hedefin tüketim alışkanlıklarını kalıcı biçimde değiştirmek olduğunu vurguluyor. Bu nedenle, bez çanta, file, katlanabilir taşıma çantaları gibi çok kullanımlık alternatiflerin yaygınlaştırılması, uygulamanın başarısının sürdürülebilirliği açısından kritik görülüyor. Ayrıca yerel yönetimler, eğitim kurumları ve perakende sektörüyle iş birliğinin artırılması, toplumda çevre bilincinin güçlenmesine katkı sağlayacak adımlar arasında yer alıyor.
Türkiye’nin plastik poşet uygulaması, uluslararası alanda da iyi uygulama örnekleri arasında gösterilirken, 2026’da yürürlüğe girecek yeni ücretle birlikte atık azaltımında daha güçlü bir etki bekleniyor.
