Türkiye ekonomisinin son dönemde verdiği en güçlü mesajlardan biri, hiç kuşkusuz uluslararası derecelendirme kuruluşlarının attığı adımlar üzerinden okunuyor. Fitch Ratings’in hem yabancı sermayeli dokuz bankanın hem de Türkiye’nin dört büyük bankasının kredi notu görünümlerini “durağan”dan “pozitif”e çevirmesi, sadece bankacılık sektörü açısından değil, makroekonomik görünüm açısından da kritik bir eşik anlamına geliyor. Bu karar, Türkiye’nin “BB” seviyesindeki ülke kredi notu görünümünün pozitif yönde revize edilmesini takiben gelmiş olması nedeniyle ayrıca anlam taşıyor.
Öncelikle altını çizmek gerekir ki, Fitch’in bu hamlesi doğrudan bir not artışı olmasa da, orta vadede not artışının kapısını aralayan güçlü bir sinyal niteliği taşıyor. Çünkü kredi notu görünümündeki iyileşme, kuruluşun önümüzdeki 12-18 aylık dönemde ilgili notun yukarı yönlü revize edilebileceğine dair beklenti geliştirdiğini ifade eder. Bu da, hem bankaların hem de Türkiye ekonomisinin risk algısında belirgin bir iyileşmeye işaret eder.
Görünümü pozitife çevrilen bankaların listesine bakıldığında, Türkiye’de faaliyet gösteren önemli yabancı sermayeli bankaların tamamına yakınının yer aldığı görülüyor: Denizbank, ING Bank Türkiye, QNB Bank, TEB, Kuveyt Türk, Türkiye Finans, Odea Bank, Alternatifbank ve Burgan Bank. Bu bankaların Uzun Vadeli Yabancı Para ve Uzun Vadeli Yerel Para cinsinden İhraççı Temerrüt Notlarının “BB” seviyesinde teyit edilmesi, mevcut risk profilinin korunduğunu; görünümün pozitife çekilmesi ise bu risk profilinin iyileşme eğiliminde olduğunu ortaya koyuyor.
Buna ek olarak, Türkiye’nin dört büyük bankası olan Akbank, Garanti BBVA, İş Bankası ve Yapı Kredi’nin de kredi notu görünümlerinin pozitife çevrilmesi, bankacılık sisteminin çekirdeğine yönelik güvenin güçlendiğini gösteriyor. Özellikle bu bankaların Finansal Kapasite Notlarının (VR) “BB” seviyesinde korunması, sektörün özkaynak yapısının, kârlılığının ve aktif kalitesinin uluslararası standartlara kıyasla makul bir seviyede değerlendirildiğine işaret ediyor.
Bu noktada şu gerçeği net biçimde görmek gerekiyor: Fitch’in kararları yalnızca bankaların kendi bilançolarına bakılarak alınmış değil. Asıl belirleyici unsur, Türkiye’nin makroekonomik politikalarda ortodoks çizgiye dönüşü, para politikasındaki sıkılaşma, rezerv birikimi ve enflasyonla mücadelede kararlılık olarak öne çıkıyor. Bankalar, faaliyet gösterdikleri ülkenin kredi profiline yüksek derecede bağımlıdır. Dolayısıyla ülke risk algısındaki iyileşme, otomatik olarak bankacılık sektörüne de yansır.
Bu kararın pratikte ne anlama geldiğini sadeleştirerek anlatmak gerekirse: Türk bankalarının yurt dışından borçlanma maliyetlerinin zaman içinde düşmesi, sendikasyon kredilerine erişimin kolaylaşması ve daha uzun vadeli fonlama imkânlarının artması beklenebilir. Bu da bankaların kredi verme iştahını desteklerken, reel sektör için finansmana erişim koşullarının kademeli olarak iyileşmesine katkı sağlar.
Yatırımcı cephesinde ise daha önemli bir etki söz konusu. Uluslararası fonlar açısından kredi notu görünümü, portföy dağılım kararlarında temel göstergelerden biridir. Pozitif görünüm, Türkiye varlıklarına yönelik iştahın artabileceği anlamına gelir. Banka hisseleri, banka tahvilleri ve genel olarak finans sektörü, bu süreçte yabancı yatırımcıların radarına daha güçlü biçimde girebilir.
Elbette bu tablo, risklerin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Enflasyonun hâlâ yüksek seyri, jeopolitik belirsizlikler ve küresel faiz ortamı gibi faktörler, dikkatle izlenmesi gereken başlıklar olmaya devam ediyor. Ancak Fitch’in attığı adım, Türkiye’nin bu riskleri yönetebilecek politika çerçevesini yeniden inşa ettiğine dair uluslararası düzeyde bir onay niteliği taşıyor.
Burada belki de en önemli mesaj şudur: Güven geri geliyor. Güvenin olduğu yerde sermaye hareketi olur, sermayenin olduğu yerde yatırım artar, yatırımın olduğu yerde büyüme hızlanır. Bankacılık sektörü bu zincirin tam merkezinde yer aldığı için Fitch’in kararı, yalnızca finans dünyasına değil, geniş anlamda ekonomik aktörlerin tamamına yönelik bir moral etkisi yaratıyor.
Önümüzdeki dönemde Türkiye’nin ülke kredi notunda fiili bir artış gerçekleşmesi durumunda, bankalar cephesinde de zincirleme not artışlarının gündeme gelmesi sürpriz olmayacaktır. Bu senaryo, Türk lirası varlıkların değerini desteklerken, uzun süredir beklenen yabancı sermaye girişlerinin daha kalıcı hale gelmesine zemin hazırlayabilir.
Sonuç olarak, Fitch’in Türk bankalarına yönelik bu hamlesi, tek başına bir derecelendirme güncellemesinden ibaret değil. Bu adım, Türkiye ekonomisinin yeniden küresel finans sisteminde güven tazelemeye başladığının güçlü bir işareti olarak okunmalıdır. Eğer mevcut politika çerçevesi kararlılıkla sürdürülürse, bugün “pozitif” olan görünüm, yarının somut not artışlarına dönüşebilir. Ve bu dönüşüm, yalnızca bankaların değil, Türkiye ekonomisinin tamamının hikâyesini daha güçlü kılabilir.
