Yeni yıl maaş artışlarının ardından milyonlarca emekli, dul ve yetim aylığı alan vatandaşın gözü şimdi bayram ikramiyesinde. Hükümet cephesinden henüz resmi bir açıklama gelmemiş olsa da kulislerde üç farklı rakam öne çıkıyor: 5 bin TL, 5 bin 500 TL ve 6 bin TL. Rakamın ne olacağı kadar, bu artışın kamu maliyesi ve emeklilerin alım gücü açısından ne ifade ettiği de önem taşıyor.
Bu yılın başında SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yüzde 12,19, memur ve memur emeklilerine ise yüzde 18,60 oranında zam yapıldı. En düşük SSK ve Bağ-Kur emekli aylığı 20 bin TL’ye, en düşük memur emeklisi aylığı ise 27 bin 889 TL’ye yükseltildi. Ayrıca kök aylığı düşük olan yaklaşık 5 milyon emeklinin maaş artış oranı da memur emeklileriyle eşitlendi. Bu düzenlemeler, gelir tabanını yukarı çekse de yüksek enflasyon ortamında emeklilerin satın alma gücü üzerindeki baskının tamamen ortadan kalktığını söylemek zor.
Bayram ikramiyesinde konuşulan üç senaryo arasında özellikle 6 bin TL seçeneği öne çıkıyor. Eğer ikramiye 5 bin TL olarak belirlenirse emekliler Ramazan ve Kurban bayramlarında toplam 10 bin TL, 5 bin 500 TL olması halinde 11 bin TL, 6 bin TL olması durumunda ise toplam 12 bin TL ödeme alacak. Milyonlarca hak sahibi düşünüldüğünde, 1.000 TL’lik farkın bütçeye getireceği yük milyarlarca lirayı buluyor. Bu nedenle karar yalnızca sosyal beklentilerle değil, mali disiplin çerçevesinde de değerlendirilecek.
Bayram ikramiyesinden sadece SSK (4A), Bağ-Kur (4B) ve Emekli Sandığı (4C) emeklileri değil; malullük ve vazife malullüğü aylığı alanlar, sürekli iş göremezlik geliri sahipleri, 65 yaş aylığı alanlar, şehit yakınları, gaziler ile dul ve yetimler de yararlanıyor. Dul ve yetim aylığı alanlara yapılacak ödemeler, hisse oranına göre hesaplanıyor. Örneğin ikramiyenin 5 bin TL olması halinde yüzde 75 hisseye 3 bin 750 TL, yüzde 50 hisseye 2 bin 500 TL, yüzde 25 hisseye 1.250 TL ödenecek. Tutar 6 bin TL’ye çıkarsa aynı oranlar sırasıyla 4 bin 500 TL, 3 bin TL ve 1.500 TL olacak. Bu fark özellikle tek geliri dul-yetim aylığı olan haneler için ciddi bir destek anlamına geliyor.
Ödeme takvimi de merak konusu. Ramazan Bayramı’nın 20-24 Mart tarihleri arasına denk gelmesi nedeniyle ilk ikramiyenin 9-14 Mart arasında hesaplara yatırılması bekleniyor. Kurban Bayramı öncesinde ise ödemelerin 18-23 Mayıs tarihleri arasında yapılabileceği ifade ediliyor. İkramiyelerin tahsis numarasına göre kademeli şekilde yatırılması planlanıyor.
Burada asıl soru şu: İkramiye artışı emeklilerin refahını ne ölçüde iyileştirir? Tek seferlik ödemeler kısa vadede nefes aldırsa da kalıcı refah artışı için düzenli aylıkların enflasyon karşısında korunması gerekiyor. Bayram ikramiyeleri özellikle gıda, ulaşım ve temel tüketim harcamalarının arttığı dönemlerde önemli bir katkı sağlıyor. Ancak enflasyonun çift haneli seyrettiği bir ortamda, 5 bin TL ile 6 bin TL arasındaki fark sembolik olmaktan öteye geçiyor; çünkü artan fiyatlar karşısında her 1.000 TL’nin alım gücü anlamı büyüyor.
Diğer taraftan kamu maliyesi açısından bakıldığında, yaklaşık 16 milyona yakın hak sahibine yapılacak her 1.000 TL’lik artış, toplam maliyeti milyarlarca lira yukarı taşıyor. Bu da bütçe açığı, borçlanma ihtiyacı ve mali disiplin hedefleriyle doğrudan bağlantılı. Dolayısıyla hükümetin vereceği karar, hem sosyal beklentileri hem de ekonomik dengeleri gözeten bir denge arayışının sonucu olacak.
Sonuç olarak, emekliler açısından beklenti yüksek ve özellikle 6 bin TL senaryosu güçlü bir ihtimal olarak konuşuluyor. Ancak nihai karar açıklanana kadar tüm rakamlar kulis bilgisi niteliğinde. Net olan şu ki, bayram ikramiyesi artık sembolik bir ödeme olmaktan çıkmış, milyonlarca hanenin bütçesinde belirleyici kalemlerden biri haline gelmiştir. Önümüzdeki günlerde yapılacak resmi açıklama, sadece emeklilerin değil, piyasanın ve bütçe dengelerinin de yakından takip edeceği bir gelişme olacak.
